Zabiegi z zakresu chirurgii plastycznej są planowane, więc pacjent ma zwykle czas, aby spokojnie przygotować się do operacji i zrozumieć jej przebieg. Poniższe informacje mają charakter ogólny i porządkują to, o czym najczęściej mówi się podczas kwalifikacji do zabiegu.
Każda operacja, także ta wykonywana z powodów estetycznych lub rekonstrukcyjnych, jest ingerencją w organizm. Decyzję o zakwalifikowaniu do zabiegu, rodzaju znieczulenia i zakresie badań podejmuje lekarz po zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta. Poniższy opis pozwala przygotować się do takiej rozmowy.
Jak zwykle wygląda przygotowanie
Jeżeli zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, u osób bez obciążeń w wywiadzie zwykle nie zleca się badań dodatkowych. Lekarz może jednak, w zależności od stanu zdrowia, poprosić o rutynowe badania laboratoryjne, a także o EKG, RTG płuc czy USG jamy brzusznej.
Przed zabiegiem w znieczuleniu ogólnym lub przewodowym obowiązuje pozostanie na czczo, najczęściej przez kilka godzin przed operacją. Dokładny czas podaje zespół prowadzący.
Palenie papierosów niekorzystnie wpływa na gojenie, dlatego osoby palące są zwykle proszone o przerwanie palenia na kilka tygodni przed i po operacji. Część chirurgów odstępuje od planowego zabiegu u aktywnych palaczy, którzy nie są w stanie zachować takiej przerwy.
W dniu zabiegu zaleca się zwykle kąpiel pod bieżącą wodą z użyciem mydła antyseptycznego. Tuż przed operacją zakładana jest do żyły kaniula służąca do podawania leków, a na skórze nanoszone są oznaczenia ułatwiające precyzyjne wykonanie zabiegu. Wykonywana jest także dokumentacja zdjęciowa.
Badania, które bywają zlecane przed zabiegiem
Zakres badań zależy od rodzaju operacji, znieczulenia i chorób współistniejących. Najczęściej wymieniane są:
- badania laboratoryjne: morfologia krwi, grupa krwi, układ krzepnięcia, elektrolity, kreatynina, glukoza, białko we krwi
- EKG
- RTG płuc, jeśli nie było wykonywane w ciągu ostatnich miesięcy (wcześniejszy wynik warto zabrać ze sobą)
- aktualne USG i mammografia piersi, gdy planowana jest operacja piersi
Sytuacje, które mogą być przeciwwskazaniem
Niektóre stany zdrowia zwiększają ryzyko powikłań i bywają powodem odroczenia lub odstąpienia od planowego zabiegu. Wymienia się tu między innymi:
- niestabilne nadciśnienie tętnicze
- niestabilną chorobę niedokrwienną serca
- skazy naczyniowe i zaburzenia krzepnięcia
- przyjmowanie leków wpływających na krzepliwość krwi, leków immunosupresyjnych i cytotoksycznych
- niedokrwistość, duszności w wywiadzie
- stany zapalne żył kończyn dolnych
- niestabilną cukrzycę, niewyrównaną nadczynność lub niedoczynność tarczycy
- ropną infekcję skóry
- ciążę
- zalecenia onkologa
O czym trzeba poinformować lekarza
Jeśli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta, należy bezwzględnie powiedzieć o tym lekarzowi przed podpisaniem zgody. Warto przygotować pełną listę przyjmowanych leków i suplementów, informacje o przebytych operacjach, uczuleniach oraz o wcześniejszych powikłaniach znieczulenia.
Czego spodziewać się po zabiegu
Dolegliwości bólowe pojawiają się bezpośrednio po operacji i w kolejnych dniach. Zwykle kontroluje się je środkami przeciwbólowymi, a przy większej aktywności ruchowej mogą nasilać się jeszcze przez pewien czas.
Obrzęk i podbiegnięcia krwawe w okolicy operowanej są zjawiskiem typowym i ustępują stopniowo, najczęściej w ciągu kilku tygodni. W razie dłuższego zabiegu lub dodatkowych obciążeń stosuje się czasem profilaktykę przeciwbakteryjną i przeciwzakrzepową.
W okolicy operowanej umieszczane są zwykle dreny odprowadzające wydzielinę surowiczo-krwistą. Usuwa się je, gdy ilość wydzieliny wyraźnie się zmniejszy. Opatrunek jest zmieniany w pierwszych dniach, a szwy usuwane zwykle po kilkunastu dniach. Po operacjach piersi noszony jest bandaż lub elastyczny biustonosz, zgodnie z zaleceniem lekarza.
Do czasu wygojenia rany trzeba dbać o jej higienę według otrzymanych wskazówek: nie leżeć na ranie, unikać pozycji powodujących ucisk, nie naruszać samodzielnie naskórka, a w razie zamoczenia lub zabrudzenia przemyć ranę preparatem antyseptycznym. Termin powrotu do pracy, kąpieli i ćwiczeń fizycznych ustala lekarz indywidualnie. Blizny należy chronić przed słońcem przez długi czas po operacji.
U części pacjentów w tkance podskórnej gromadzi się płyn surowiczy, który wymaga usunięcia przez nakłucie, czasem kilkukrotne.
Możliwe powikłania
Świadoma zgoda oznacza uwzględnienie ryzyka. Żaden zabieg nie jest obojętny dla organizmu, a każde nacięcie skóry pozostawia bliznę. Do powikłań miejscowych należą:
- krwawienie i krwiak
- upośledzenie ukrwienia okolicy operowanej, w skrajnych przypadkach martwica tkanek
- zakażenie rany, opóźnione gojenie lub rozejście się brzegów rany
- surowiczak
- blizna szpecąca, przerośnięta lub przykurczająca
- ból, zdrętwienie, przebarwienie lub zwiotczenie skóry
- konieczność reoperacji
- przy implantach i ekspanderach: przemieszczenie, zaburzenie szczelności, zakażenie, torebka wokół implantu zmieniająca kształt piersi, utrata implantu
Powikłania ogólnoustrojowe
Rzadziej, ale poważniej, mogą wystąpić powikłania dotyczące całego organizmu: uogólniona odpowiedź zapalna na zakażenie, nasilenie chorób współistniejących, reakcje uczuleniowe na leki lub środki opatrunkowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc, zaburzenia krążenia i oddychania, zatorowość płucna, niewydolność nerek lub wielonarządowa. Możliwe są także następstwa, których nie da się przewidzieć przed zabiegiem.
Efekt zabiegu w czasie
Pierwszy efekt operacji widoczny jest zaraz po zabiegu, ale nie jest ostateczny. Obrzęk ustępuje, tkanki się przebudowują, a linie cięć bledną. Efekt końcowy zależy od stanu ogólnego i miejscowego, rodzaju zabiegu oraz od tego, jak konsekwentnie przestrzegane są zalecenia dotyczące rehabilitacji i pielęgnacji blizn. Ocenia się go zwykle po wielu miesiącach od operacji.
O co zapytać lekarza przed decyzją
Rozmowa kwalifikacyjna jest dobrym momentem na konkretne pytania:
- jaki rodzaj znieczulenia jest planowany i co z niego wynika dla przygotowania
- jakie badania są potrzebne i które leki należy odstawić lub kontynuować
- gdzie będzie przebiegać cięcie i jak może wyglądać blizna
- jakie objawy po zabiegu wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem
- kiedy planowane są kontrole i usunięcie szwów
- jakie ograniczenia aktywności będą obowiązywać w moim przypadku
Kiedy zgłosić się do lekarza po zabiegu
Pilnej oceny wymagają: narastający ból niereagujący na zalecone leki, gorączka, dreszcze, szybko powiększający się obrzęk lub zasinienie, wyciek ropny z rany, rozejście się brzegów rany, zaczerwienienie i wzrost ciepłoty skóry wokół cięcia, a także ból, obrzęk lub zaczerwienienie łydki.
Natychmiastowej pomocy medycznej wymagają duszność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, zasłabnięcie oraz obfite krwawienie z rany.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy przed każdym zabiegiem potrzebne są badania krwi?
Nie zawsze. Przy niewielkich zabiegach w znieczuleniu miejscowym u osób bez obciążeń w wywiadzie zwykle nie zleca się badań dodatkowych. Zakres badań ustala lekarz na podstawie stanu zdrowia i planowanego znieczulenia.
Dlaczego palenie papierosów ma znaczenie?
Palenie pogarsza ukrwienie skóry i utrudnia gojenie rany. Dlatego pacjenci palący są proszeni o przerwę w paleniu przed i po operacji, a część chirurgów odstępuje od planowego zabiegu, gdy taka przerwa nie jest możliwa.
Kiedy widać ostateczny efekt operacji plastycznej?
Pierwszy efekt jest widoczny od razu, ale tkanki potrzebują czasu na przebudowę, a blizny na zblednięcie. Ocena końcowa następuje zwykle po wielu miesiącach i zależy od indywidualnego przebiegu gojenia.
Czy blizna zniknie całkowicie?
Każde nacięcie skóry pozostawia bliznę. Jej wygląd zależy od okolicy ciała, techniki zabiegu, skłonności osobniczych i pielęgnacji. Blizny wymagają ochrony przed słońcem przez długi czas po operacji.
