Torbiel lub guz jajnika to jedno z częstszych rozpoznań stawianych podczas badania ginekologicznego i USG. Część zmian wymaga jedynie obserwacji, część leczenia operacyjnego. Poniżej opisano, na czym polega usunięcie takiej zmiany metodą klasyczną, czyli z otwarciem powłok brzusznych.
Przydatki macicy to jajniki i jajowody. Zmiana w obrębie jajnika może mieć charakter torbieli, czyli przestrzeni wypełnionej płynem, albo guza o innej budowie. O tym, czy konieczna jest operacja i jaką metodą zostanie przeprowadzona, decyduje lekarz na podstawie badania, obrazu USG, wieku pacjentki i wyników badań dodatkowych.
Ten opis ma charakter ogólny. Przebieg konkretnej operacji zawsze ustala zespół prowadzący leczenie.
W jakich sytuacjach rozważa się zabieg
Wskazaniem do operacji jest torbiel lub guz jajnika. Sama obecność zmiany nie przesądza jeszcze o leczeniu chirurgicznym: znaczenie mają jej wielkość, budowa w obrazie USG, to, czy utrzymuje się przez kolejne cykle, czy powoduje dolegliwości oraz jakie są wyniki badań dodatkowych.
Metodę klasyczną, czyli operację z otwarciem powłok brzusznych, rozważa się zwykle wtedy, gdy zmiana jest duża, gdy jej charakter budzi wątpliwości albo gdy dostęp laparoskopowy z innych powodów nie jest możliwy.
Jak przebiega operacja
Jamę brzuszną otwiera się najczęściej cięciem poprzecznym nad spojeniem łonowym. Po uwidocznieniu guza przydatków wyłuszcza się go lub, gdy jajnik nie nadaje się do rekonstrukcji, usuwa się przydatki po stronie chorej. Zabieg kończy założenie szwów na powłoki brzuszne.
Materiał uzyskany w czasie zabiegu wysyłany jest do badania histopatologicznego, czyli oceny tkanki pod mikroskopem. Wynik tego badania ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania.
Rodzaj znieczulenia
Operacje z otwarciem powłok brzusznych przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym lub przewodowym. Wybór należy do anestezjologa, który przed zabiegiem przeprowadza osobną rozmowę, pyta o choroby przewlekłe, przyjmowane leki, uczulenia i wcześniejsze znieczulenia.
Badania zwykle zalecane przed zabiegiem
Zakres diagnostyki ustala lekarz. Najczęściej obejmuje ona:
- badanie ginekologiczne i ultrasonograficzne narządu rodnego
- oznaczenie markerów procesu nowotworowego
- w przypadku innych schorzeń wcześniejszą konsultację określającą stan pacjentki i ewentualne badania dodatkowe
Jak wygląda przygotowanie
U pacjentek miesiączkujących ważne jest, aby zabieg wykonany był w pierwszej fazie cyklu, zaraz po zakończeniu krwawienia. Z tego powodu termin operacji planuje się w odniesieniu do daty ostatniej miesiączki.
Do zabiegu przystępuje się na czczo. Szczegółowe zalecenia dotyczące tego, od której godziny nie wolno jeść i pić oraz co zrobić z lekami przyjmowanymi na stałe, przekazuje lekarz prowadzący lub anestezjolog.
Czego spodziewać się po zabiegu
Po operacji z otwarciem powłok brzusznych przez pewien czas odczuwa się ból rany i ograniczenie sprawności. Zalecany jest oszczędzający tryb życia, a powrót do wysiłku fizycznego następuje stopniowo.
Rana pooperacyjna wymaga kontroli, a szwy zdejmuje się w terminie wyznaczonym przez lekarza. Zwykle planowane jest też badanie kontrolne po najbliższym krwawieniu miesięcznym oraz omówienie wyniku badania histopatologicznego.
Długość pobytu w szpitalu, czas ewentualnej niezdolności do pracy i tempo powrotu do codziennych zajęć zależą od rozległości operacji, wieku i stanu zdrowia. Są to sprawy indywidualne i ustala je lekarz prowadzący.
O co warto zapytać lekarza
Rozmowa przed planowaną operacją jest dobrym momentem na wyjaśnienie wątpliwości. Pomocne bywają pytania:
- dlaczego w tym przypadku proponowana jest metoda klasyczna, a nie laparoskopia
- czy planowane jest wyłuszczenie samej zmiany, czy usunięcie przydatków po jednej stronie
- jaki wpływ zabieg może mieć na cykl miesiączkowy i płodność
- kiedy będzie znany wynik badania histopatologicznego i kto go omówi
- jakie objawy po powrocie do domu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem
- jakie badania kontrolne będą potrzebne w kolejnych miesiącach
Kiedy zgłosić się do lekarza
Niezależnie od planowanego leczenia, pilnej oceny wymagają: nagły, silny ból w podbrzuszu, ból z nudnościami i wymiotami, omdlenie, gorączka lub nieprawidłowe krwawienie. Takie objawy mogą świadczyć o powikłaniu ze strony torbieli, na przykład o skręceniu przydatków lub pęknięciu zmiany.
Po przebytej operacji do lekarza należy zgłosić się, gdy rana zaczyna boleć mocniej, czerwienieje, sączy się z niej wydzielina, gdy pojawia się gorączka albo narastające osłabienie.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy każda torbiel jajnika wymaga operacji?
Nie. Część torbieli to zmiany czynnościowe, które ustępują samoistnie w ciągu kilku cykli i wymagają jedynie obserwacji w USG. O potrzebie leczenia operacyjnego decyduje lekarz na podstawie obrazu zmiany, dolegliwości i wyników badań.
Czym różni się operacja klasyczna od laparoskopii?
W metodzie klasycznej dostęp uzyskuje się przez cięcie powłok brzusznych, w laparoskopii przez kilka niewielkich nacięć i tor wizyjny. Wybór zależy między innymi od wielkości zmiany, jej charakteru i wcześniejszych operacji w jamie brzusznej.
Dlaczego zabieg planuje się na pierwszą fazę cyklu?
Wykonanie operacji zaraz po zakończeniu krwawienia ułatwia ocenę jajnika i pozwala odróżnić zmianę utrzymującą się od torbieli czynnościowej związanej z cyklem.
Po co wysyła się materiał do badania histopatologicznego?
Ocena tkanki pod mikroskopem pozwala ustalić dokładny charakter usuniętej zmiany. Od tego wyniku zależy dalsze postępowanie i plan badań kontrolnych.
