Laparoskopia to operacja wykonywana przez kilka niewielkich nacięć powłok brzucha, bez otwierania jamy brzusznej szerokim cięciem. W ginekologii jedną z częstszych sytuacji, w których stosuje się tę technikę, jest usunięcie torbieli lub guza jajnika.
Poniższy opis ma charakter ogólny i służy zrozumieniu, jak zwykle wygląda taki zabieg. O tym, czy operacja jest potrzebna, jaka technika będzie zastosowana i jak przebiegnie przygotowanie, decyduje lekarz prowadzący po zbadaniu pacjentki i ocenie wyników badań.
W jakich sytuacjach rozważa się ten zabieg
Wskazaniem do operacji jest stwierdzona zmiana w obrębie jajnika, opisywana jako torbiel lub guz. Nie każda zmiana wymaga leczenia operacyjnego. Część torbieli ma charakter czynnościowy, związany z cyklem miesiączkowym, i jest jedynie obserwowana w kolejnych badaniach.
Decyzja zależy między innymi od wielkości zmiany, jej wyglądu w badaniu obrazowym, dolegliwości pacjentki, wieku oraz wyników badań dodatkowych.
- torbiel jajnika
- guz jajnika
Jak przebiega operacja
Do jamy brzusznej wprowadza się zwykle trzy trokary, czyli prowadnice umożliwiające wsunięcie narzędzi. Jeden otwór ma zwykle około 0,5 cm, dwa pozostałe około 1,0 cm. Jeden z otworów znajduje się tuż pod pępkiem, dwa kolejne powyżej spojenia łonowego.
Przez te otwory wprowadzany jest tor wizyjny, czyli kamera z układem optycznym, oraz narzędzia chirurgiczne. Cała procedura obserwowana jest na monitorze, co pozwala operatorowi pracować w powiększeniu.
Po uwidocznieniu zmiany operator wyłuszcza ją z jajnika. Jeżeli jajnik nie nadaje się do rekonstrukcji, usuwa się przydatki po stronie chorej, czyli jajnik wraz z jajowodem. Pobrany materiał jest wysyłany do badania histopatologicznego, które określa charakter zmiany pod mikroskopem.
Znieczulenie
Laparoskopia ginekologiczna wykonywana jest zwykle w znieczuleniu ogólnym, czyli w czasie snu wywołanego przez anestezjologa. Rodzaj znieczulenia dobiera anestezjolog po rozmowie z pacjentką i ocenie stanu zdrowia oraz przyjmowanych leków. To dobry moment, aby zgłosić przebyte reakcje na leki i wcześniejsze operacje.
Badania wykonywane przed zabiegiem
Zakres przygotowania ustala lekarz. Zwykle obejmuje ono:
- badanie ginekologiczne i ultrasonograficzne narządu rodnego
- oznaczenie markerów procesu nowotworowego
- w przypadku innych schorzeń wcześniejszą konsultację określającą stan pacjentki i ewentualne badania dodatkowe
Jak wygląda przygotowanie
U pacjentek miesiączkujących istotne jest, aby zabieg odbył się w pierwszej fazie cyklu, zaraz po zakończeniu krwawienia. Termin planuje się więc z uwzględnieniem dat miesiączek.
Przed operacją pacjentka pozostaje na czczo, zgodnie z zaleceniem zespołu operującego i anestezjologa. Przyjęcie do szpitala następuje zwykle w dniu zabiegu lub dnia poprzedzającego.
Czego spodziewać się po zabiegu
Długość pobytu w szpitalu zależy od przebiegu operacji i samopoczucia pacjentki, dlatego nie da się jej z góry określić jako reguły. Po powrocie do domu zwykle zaleca się oszczędzający tryb życia przez pewien czas, bez dźwigania i intensywnego wysiłku.
Osoby pracujące zwykle otrzymują zwolnienie lekarskie, którego długość lekarz ustala indywidualnie. W kolejnych dobach po zabiegu planowana jest wizyta kontrolna, podczas której zdejmuje się szwy z ran pooperacyjnych. Kolejne badanie kontrolne odbywa się zwykle po najbliższym krwawieniu miesięcznym.
Po operacji warto zwrócić uwagę na nasilający się ból brzucha, gorączkę, wyciek lub zaczerwienienie w okolicy ran, obfite krwawienie z dróg rodnych oraz utrzymujące się wymioty. To sytuacje wymagające kontaktu z lekarzem, bez czekania na zaplanowaną wizytę.
O co zapytać lekarza
Rozmowa przed operacją jest miejscem na wyjaśnienie wątpliwości. Pomocne bywają pytania:
- czy zmiana wymaga operacji, czy możliwa jest obserwacja
- czy planowane jest wyłuszczenie zmiany z zachowaniem jajnika
- kiedy będzie znany wynik badania histopatologicznego
- jakie ograniczenia obowiązują w pierwszych tygodniach po zabiegu
- jak zabieg może wpłynąć na cykl miesiączkowy i planowanie ciąży
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy każda torbiel jajnika wymaga operacji?
Nie. Część zmian ma charakter czynnościowy i jest jedynie kontrolowana w kolejnych badaniach ultrasonograficznych. O potrzebie leczenia operacyjnego decyduje lekarz na podstawie obrazu zmiany, objawów i wyników badań.
Czy po laparoskopii zostają duże blizny?
Nacięcia są niewielkie, zwykle o średnicy od około 0,5 cm do 1,0 cm. Wygląd blizn zależy jednak od indywidualnych cech gojenia i przebiegu operacji.
Dlaczego zabieg planuje się po miesiączce?
U pacjentek miesiączkujących zaleca się wykonanie zabiegu w pierwszej fazie cyklu, zaraz po zakończeniu krwawienia. Ułatwia to ocenę jajnika i planowanie operacji.
Po co wysyła się usuniętą zmianę do badania?
Badanie histopatologiczne pozwala określić charakter zmiany pod mikroskopem. Jego wynik jest podstawą do dalszych decyzji lekarza dotyczących kontroli lub leczenia.
