Szew okrężny to zabieg położniczy polegający na chirurgicznym wzmocnieniu szyjki macicy w trakcie ciąży. Rozważa się go w wybranych sytuacjach, gdy szyjka macicy nie utrzymuje ciąży w sposób prawidłowy. Poniższy opis ma charakter wyjaśniający i nie jest wskazaniem do zabiegu u konkretnej osoby.
Szyjka macicy to dolna, wąska część macicy, łącząca jej jamę z pochwą. W czasie ciąży powinna pozostawać zamknięta i odpowiednio długa aż do okresu okołoporodowego. Gdy skraca się i rozwiera zbyt wcześnie, mówi się o niewydolności szyjki macicy.
Jednym ze sposobów postępowania w takiej sytuacji jest założenie szwu okrężnego, nazywanego też cerclage. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący ciążę na podstawie wywiadu położniczego, badania i obrazu w badaniu ultrasonograficznym.
Wskazania do zabiegu
Podstawowym wskazaniem opisywanym przy tym zabiegu jest:
- Niewydolność szyjki macicy podczas ciąży.
Kiedy zabieg bywa rozważany
Szew okrężny szyjki macicy bywa nadużywanym sposobem leczenia poronień i porodów przedwczesnych. Wg najnowszych doniesień należy go założyć u pacjentki, u której wystąpiły co najmniej trzy straty ciąż między 16. a 33. tygodniem ciąży, w przeszłości wystąpił poród przed 33. tygodniem ciąży pomimo założenia szwu oraz w przypadku wyraźnego skracania szyjki macicy w seryjnych badaniach, grożącym jej rozwarciem, tak zwany szew ratunkowy.
Oznacza to, że nie jest to postępowanie stosowane przy każdym skróceniu szyjki macicy. Kwalifikacja opiera się na całości sytuacji położniczej, a nie na pojedynczym pomiarze.
Jak przebiega zabieg
Zabieg wykonuje się między 14. a 26. tygodniem ciąży w znieczuleniu ogólnym. Po uchwyceniu części pochwowej zakłada się szew okrężny na górną część szyjki macicy. Zawiązana nitka stanowi wzmocnienie aparatu podtrzymującego. Zabieg trwa około dziesięciu minut.
Dostęp prowadzi przez pochwę, bez nacinania powłok brzucha. Krótki czas samego zabiegu nie oznacza jednak, że pobyt w szpitalu ogranicza się do kilkunastu minut, ponieważ istotna jest obserwacja przed zabiegiem i po nim.
Jak się przygotować
Ważne, aby przed zabiegiem wyleczyć ewentualny stan zapalny pochwy. Infekcja w drogach rodnych jest jednym z czynników, które mogą wpływać na przebieg ciąży, dlatego zwykle wymaga wcześniejszego leczenia.
Szew okrężny może być zakładany jedynie, gdy nie występują wyraźne skurcze macicy, stąd konieczność obserwacji pacjentki przed zabiegiem. Szczegółowe zalecenia, w tym dotyczące pozostania na czczo przed znieczuleniem ogólnym, przekazuje zespół prowadzący ciążę.
Diagnostyka zwykle zalecana przed zabiegiem
Zakres badań zależy od sytuacji położniczej i od decyzji lekarza. W praktyce najczęściej chodzi o potwierdzenie stanu szyjki macicy oraz wykluczenie infekcji i czynnej czynności skurczowej. Typowo obejmuje to ocenę szyjki w badaniu ultrasonograficznym, badanie w kierunku stanu zapalnego pochwy oraz obserwację, czy nie występują skurcze macicy.
Każda ciąża jest inna, dlatego lista badań bywa poszerzana lub zawężana indywidualnie.
Pobyt w szpitalu i obserwacja
Mimo, iż sam zabieg trwa kilka minut, na pobyt w szpitalu należy zarezerwować kilka dni. Wypis ze szpitala możliwy również po kilkudniowej obserwacji i leczeniu.
Czas obserwacji ustala lekarz prowadzący i zależy on od przebiegu ciąży oraz od tego, jak organizm reaguje na zabieg. Podane ramy czasowe są orientacyjne i nie stanowią reguły obowiązującej w każdym przypadku.
Zalecenia po zabiegu i dalsze prowadzenie ciąży
Po zabiegu najczęściej leczenie przez kilka dni. Dalsze prowadzenie ciąży według zaleceń lekarza prowadzącego.
W dalszej części ciąży zwykle planowane są kontrolne wizyty położnicze. Termin i sposób zdjęcia szwu ustala lekarz, biorąc pod uwagę wiek ciążowy i przebieg ciąży. Pytania o aktywność fizyczną, pracę zawodową czy współżycie warto zadać bezpośrednio podczas wizyty, ponieważ zalecenia w tym zakresie różnią się między pacjentkami.
O co warto zapytać lekarza
Rozmowa przed podjęciem decyzji zwykle ułatwia zrozumienie całego postępowania. Pomocne pytania to:
- dlaczego w tej konkretnej sytuacji rozważany jest szew okrężny, a nie inne postępowanie
- jakie badania trzeba wykonać wcześniej i czy potrzebne jest leczenie infekcji
- jak wygląda znieczulenie ogólne w ciąży i jakie niesie ryzyko
- jakie objawy po zabiegu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem
- kiedy planowane jest zdjęcie szwu i jak będzie przebiegać dalsza kontrola ciąży
Kiedy zgłosić się do lekarza
Niezależnie od tego, czy szew został założony, pilnego kontaktu z lekarzem wymagają w ciąży: krwawienie lub plamienie z dróg rodnych, regularne lub bolesne skurcze macicy, odpływanie płynu owodniowego, silny ból podbrzusza, gorączka, a także upławy o nieprawidłowym zapachu lub zabarwieniu.
Po zabiegu zgłoszenia wymagają również objawy, o których poinformował zespół prowadzący ciążę. W razie wątpliwości bezpieczniej jest skontaktować się wcześniej niż później.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czym jest niewydolność szyjki macicy?
To sytuacja, w której szyjka macicy skraca się i rozwiera zbyt wcześnie w trakcie ciąży, mimo braku typowej czynności skurczowej. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu położniczego oraz badań, w tym oceny szyjki w badaniu ultrasonograficznym.
W którym tygodniu ciąży zakłada się szew okrężny?
Zabieg wykonuje się między 14. a 26. tygodniem ciąży. O konkretnym terminie decyduje lekarz prowadzący, uwzględniając obraz szyjki macicy i przebieg ciąży.
Jakie znieczulenie stosuje się przy tym zabiegu?
Opisywane jest znieczulenie ogólne. Sposób znieczulenia ustala jednak anestezjolog razem z lekarzem prowadzącym, po ocenie stanu zdrowia pacjentki.
Czy szew okrężny zakłada się przy każdym skróceniu szyjki macicy?
Nie. Szew okrężny bywa nadużywanym sposobem leczenia poronień i porodów przedwczesnych, dlatego kwalifikacja jest ograniczona do wybranych sytuacji położniczych i zawsze należy do lekarza.
Czy zabieg można wykonać, gdy występują skurcze macicy?
Szew okrężny może być zakładany jedynie, gdy nie występują wyraźne skurcze macicy. Z tego powodu przed zabiegiem prowadzona jest obserwacja pacjentki.
