Zatoka szczękowa to przestrzeń wypełniona powietrzem, położona w kości policzkowej po obu stronach nosa i połączona wąskim ujściem z jamą nosa. Gdy zmiany w jej wnętrzu utrzymują się mimo leczenia zachowawczego, laryngolog może rozważyć leczenie operacyjne.
Poniższy opis wyjaśnia, czemu służy operacja zatoki szczękowej i jak taki zabieg wygląda w ogólnym zarysie. Nie zastępuje rozmowy z lekarzem, który kwalifikuje do operacji i dobiera technikę do konkretnej sytuacji.
Czemu służy ten zabieg
Celem operacji jest usunięcie zmienionej chorobowo błony śluzowej zatoki oraz innych zmian znajdujących się w świetle zatoki, a także wytworzenie nowego otworu łączącego zatokę z jamą nosa. Takie połączenie ma poprawić odpływ wydzieliny i wentylację zatoki.
W jakich sytuacjach bywa proponowany
Do typowych wskazań, które laryngolog bierze pod uwagę, należą:
- przewlekłe ropne zapalenie zatoki szczękowej
- zmiany polipowate w zatoce szczękowej
- torbiele zatok szczękowych, w tym zębopochodne
- urazy w obrębie zatok i oczodołu
- ciało obce zatoki szczękowej
Jak zwykle przebiega operacja
Zabieg wykonuje się zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym, a w wyjątkowych przypadkach możliwe jest znieczulenie miejscowe. Na zabieg przychodzi się na czczo. Pielęgniarka zakłada wkłucie do żyły, przez które podawana jest premedykacja, czyli leki uspokajające i przeciwbólowe. Na sali operacyjnej pacjent jest intubowany i usypiany przez anestezjologa.
W przedsionku jamy ustnej wykonuje się cięcie błony śluzowej i okostnej długości 3 do 5 cm. Następnie w przedniej ścianie zatoki wykonuje się otwór, usuwając część kości zatoki o średnicy 2 do 3 cm. Przez uzyskany otwór usuwa się zmienione tkanki z zatoki.
Ostatnim etapem jest wytworzenie połączenia pomiędzy zatoką a jamą nosa poprzez usunięcie części kostnej ściany oddzielającej nos i zatokę. Na zakończenie zakłada się szwy na ranę w przedsionku jamy ustnej oraz opatrunek do zatoki i nosa. Czas trwania zabiegu to przeciętnie 60 do 90 minut.
W zależności od stanu miejscowego i wskazań stosuje się pewne modyfikacje zabiegu. Operator omawia je podczas kwalifikacji do operacji.
Jak wygląda przygotowanie
Przed zabiegiem pacjent powinien być zdrowy, bez toczącej się infekcji. Wykonuje się niezbędne badania i konsultacje specjalistyczne. Przed operacją stosuje się zwykle leki ograniczające krwawienie, przeważnie przez kilka dni przed terminem, a o ich doborze i dawkowaniu decyduje lekarz. W dniu zabiegu obowiązuje bezwzględne pozostanie na czczo.
Diagnostyka zalecana przed zabiegiem
Zakres badań ustala lekarz kwalifikujący. Najczęściej obejmuje on:
- badania krwi: morfologię z trombocytami
- układ krzepnięcia, czyli oznaczenie czasu PT i APTT
- grupę krwi
- inne dodatkowe badania zlecone przez specjalistę
- konsultacje właściwych specjalistów przy chorobach przewlekłych (kardiolog, endokrynolog, neurolog i inni)
- konsultację anestezjologiczną w celu kwalifikacji do znieczulenia ogólnego
Pobyt w szpitalu i czego spodziewać się później
Po operacji w znieczuleniu ogólnym zwykle konieczny jest krótki pobyt szpitalny, zazwyczaj liczony w dniach. Długość pobytu zależy od przebiegu zabiegu i stanu pacjenta, dlatego nie da się jej z góry zagwarantować.
Przez kilka dni po zabiegu stosuje się zwykle leki przeciwbólowe i przeciwkrwotoczne zgodnie z zaleceniem lekarza. Zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej w pierwszym okresie po operacji. Opatrunki z nosa usuwa się zwykle po około dobie. Przez pewien czas mogą utrzymywać się obrzęk policzka, uczucie zatkanego nosa i dyskomfort w okolicy rany w przedsionku jamy ustnej.
Kiedy po zabiegu pilnie skontaktować się z lekarzem
Po operacji warto zwrócić szczególną uwagę na objawy, które wymagają konsultacji lekarskiej:
- krwawienie z nosa lub z jamy ustnej
- wymioty
- podwyższona temperatura ciała
- narastający ból, którego nie łagodzą zalecone leki
- szybko powiększający się obrzęk policzka lub okolicy oka, zaburzenia widzenia
O co zapytać lekarza przed decyzją
Rozmowa kwalifikacyjna to dobry moment, aby wyjaśnić wątpliwości. Pomocne pytania to:
- dlaczego w tym przypadku rozważana jest operacja, a nie dalsze leczenie zachowawcze
- jaka technika operacyjna jest planowana i czy przewidywane są modyfikacje
- jaki rodzaj znieczulenia jest planowany i jak wygląda konsultacja anestezjologiczna
- jakie badania trzeba wykonać i które leki przyjmowane na stałe należy zmodyfikować
- jakich dolegliwości można się spodziewać w pierwszych dniach po zabiegu
- kiedy odbędzie się kontrola i jak wygląda dalsze leczenie zatok
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy operacja zatoki szczękowej zostawia bliznę na twarzy?
W opisanej technice cięcie wykonuje się w przedsionku jamy ustnej, czyli od wewnątrz, nad zębami. Blizna pozostaje więc w jamie ustnej. Szczegóły zależą od wybranej metody operacyjnej i omawia je operator.
Czy zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym?
Zazwyczaj tak. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest znieczulenie miejscowe. O wyborze decyduje lekarz wraz z anestezjologiem po konsultacji kwalifikującej.
Jak długo trwa sama operacja?
Przeciętnie od 60 do 90 minut. Rzeczywisty czas zależy od rozległości zmian i zastosowanych modyfikacji zabiegu.
Czy po operacji zapalenie zatok może wrócić?
Zabieg poprawia warunki odpływu wydzieliny, ale nie usuwa wszystkich przyczyn przewlekłego zapalenia, takich jak alergia czy polipowatość. Dalsze postępowanie i kontrole ustala lekarz prowadzący.