Rinoseptoplastyka to operacja, która obejmuje jednocześnie nos zewnętrzny i przegrodę nosa. Poniższy opis ma charakter ogólny i służy temu, by łatwiej było zrozumieć rozmowę z lekarzem przed podjęciem decyzji.
Nos zbudowany jest z kostno-chrzęstnego szkieletu pokrytego skórą. Podczas operacji nosa poprawia się rozmiar, kształt i położenie tych elementów nosa, a ostateczny wynik zależy od dopasowania się skóry do nowego szkieletu.
Przegroda nosa to pionowa ściana dzieląca jamę nosową na dwie części. Jej skrzywienie może utrudniać oddychanie, dlatego korekta przegrody bywa łączona z korektą kształtu nosa.
W jakich sytuacjach zabieg bywa rozważany
Wskazania ustala lekarz po badaniu. Najczęściej wymieniane są dwie grupy sytuacji:
- zniekształcenia nosa wrodzone i pourazowe
- zaburzenia oddychania przez nos
Znieczulenie i sposób przeprowadzenia operacji
Rinoseptoplastykę przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym, czyli w stanie kontrolowanego snu, nad którym czuwa anestezjolog.
Operacje przeprowadza się sposobem „zamkniętym”, gdy zniekształcenia dotyczą tylko grzbietu nosa, i sposobem „otwartym”, gdy planowana jest zmiana wyglądu innych części nosa, zwłaszcza jego koniuszka.
Cięcia i blizny
Operacja wymaga nacięć wewnątrz nosa, niewidocznych z zewnątrz, przy operacji „zamkniętej”, a przy operacji otwartej nacięcia w słupku nosa pomiędzy otworami nosa. Blizna po tym nacięciu zwykle jest niewidoczna po kilku miesiącach od operacji.
Jeżeli planowana jest zmiana kształtu kości nosa, wykonuje się również dwa nacięcia długości 2 mm na grzbiecie nosa; blizny po nich zwykle są niewidoczne tydzień po operacji. Gdy trzeba zwęzić nozdrza, cięcia wykonuje się w miejscu, gdzie skrzydełka nosa dotykają policzków.
Szwy wewnątrz nosa są rozpuszczalne i znikają zwykle po około 2-3 tygodniach, natomiast szwy ze słupka nosa i ewentualnie skrzydełek nosa usuwa się zazwyczaj po 7 dniach od operacji.
Chrząstki i płytki stabilizujące
Czasami operacja nosa wymaga uzupełnienia szkieletu nosa o fragmenty chrząstek. Jeśli nie ma ich wystarczającej ilości w nosie, konieczne bywa ich pozyskanie z małżowin usznych (cięcie z tyłu małżowiny usznej) lub niekiedy z żebra (cięcie na klatce piersiowej). O takiej możliwości pacjent jest informowany przed zabiegiem.
W nosie umieszcza się czasami specjalne płytki stabilizująco-separujące z niealergizującego materiału (silikon, silastik). Stabilizują one przegrodę przez kilkanaście dni, tak aby zrosła się w prawidłowym ustawieniu, oraz zmniejszają ryzyko powstania zrostów pooperacyjnych pomiędzy przegrodą a małżowinami nosowymi.
Czego spodziewać się po zabiegu
Na końcu operacji w większości przypadków zakładane są opatrunki do jam nosa na 12-48 godzin. Wówczas nos jest całkowicie niedrożny i nie można oddychać nosem do czasu ich usunięcia. Na grzbiet nosa zakłada się plastry i plastikowy opatrunek na około 7 dni.
Przez około tydzień po operacji twarz jest zwykle spuchnięta. U około połowy pacjentów występują krwiaki (siniaki) wokół oczu, które znikają całkowicie najczęściej po 2-4 tygodniach. Nos po operacji jest zwykle obrzęknięty i zdrętwiały. Obrzęki ustępują po około miesiącu, a zdrętwienie po około 3 miesiącach, natomiast subtelne zmiany kształtu nosa postępują w wyniku procesów gojenia do ponad roku po operacji.
Środki przeciwbólowe niemal całkowicie znoszą dolegliwości bólowe pacjenta. Pobyt w szpitalu zwykle jest krótki, a jego długość zależy od przebiegu zabiegu i decyzji lekarza.
Ograniczenia wyniku i możliwe powikłania
Jak w każdej procedurze medycznej, nie ma możliwości pewnego przewidzenia jej ostatecznego wyniku. Celem operacji jest poprawa wyglądu nosa, a nie uzyskanie jego idealnego kształtu. Nie można uzyskać dowolnego kształtu nosa z fotografii, dlatego oczekiwania powinny być realistyczne. Na końcowy wynik wpływają liczne, nie zawsze przewidywalne czynniki, takie jak grubość skóry, wytrzymałość i elastyczność chrząstek nosa oraz sposób gojenia tkanek.
Oczekiwanie zmiany sytuacji życiowej, na przykład korzystniejszego postrzegania przez otoczenie czy znalezienia lepszej pracy, nie jest właściwym motywem do poddania się operacji nosa.
Powikłania operacji nosa należą do rzadkości. Należą do nich: perforacja w przegrodzie nosa, pogorszenie drożności nosa, krwawienie pooperacyjne, zakażenie utrudniające prawidłowe gojenie, martwica skóry nosa.
W razie niezadowalającego wyniku pierwotnej operacji nosa zwykle istnieje możliwość powtórnej operacji najwcześniej po roku, ponieważ nos wymaga około roku, żeby się całkowicie wygoić. Operacja rewizyjna jest trudniejsza, a jej wynik mniej przewidywalny niż pierwotnej rinoseptoplastyki.
Jak wygląda przygotowanie
Do zabiegu kwalifikuje lekarz, a zakres przygotowania zależy od sytuacji pacjenta. Zwykle obejmuje ono badania laboratoryjne krwi, EKG i zdjęcie RTG klatki piersiowej oraz wizytę kwalifikacyjną u lekarza anestezjologa.
Pacjent przed zabiegiem powinien być zdrowy. W dniu zabiegu obowiązuje pozostanie na czczo, czyli przeciwwskazane jest przyjmowanie jakichkolwiek pokarmów lub płynów przez minimum sześć godzin przed zabiegiem. Nie należy planować zabiegu w okresie miesiączki. Ze względu na możliwe siniaki i opuchnięcie twarzy nie warto planować ważnych aktywności publicznych, na przykład wesela, przemówienia, konferencji czy wyjazdu, przez około 4 tygodnie po operacji.
Zalecenia w okresie gojenia
Szczegółowe zalecenia zawsze przekazuje lekarz prowadzący. Najczęściej wymieniane są następujące elementy postępowania:
- usunięcie tamponady nosa w 1-2 dobie po operacji
- zgłoszenie się na usunięcie szwów z nosa w 7 dobie po operacji, a ewentualnych płytek stabilizujących z przegrody nosa w 7-14 dobie
- utrzymanie opatrunku zewnętrznego na nosie przez około 7 dni
- przyjmowanie leków przepisanych przez lekarza, zgodnie z jego zaleceniem
- nawilżanie przewodów nosowych roztworem soli fizjologicznej przez około 30 dni po operacji
- spanie na plecach
- ograniczenie aktywności fizycznej przez 14-21 dni
- unikanie wszelkich urazów nosa przez 2-3 miesiące
- unikanie opalania i promieni UV przez 2-3 miesiące po operacji
O co zapytać lekarza
Rozmowa przed decyzją jest częścią przygotowania. Warto zapytać, czy w danym przypadku planowany jest sposób „zamknięty” czy „otwarty”, czy przewidywane jest pobranie chrząstki z innego miejsca, jakie efekty są realnie możliwe, jakie ryzyko dotyczy konkretnie tego pacjenta oraz jak wygląda plan kontroli po zabiegu.
Warto też omówić przyjmowane na stałe leki, choroby współistniejące i wcześniejsze urazy nosa, ponieważ mogą one wpływać na przebieg gojenia.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czym różni się rinoseptoplastyka od septoplastyki?
Septoplastyka dotyczy samej przegrody nosa i ma poprawić drożność, natomiast rinoseptoplastyka obejmuje dodatkowo nos zewnętrzny, czyli kształt i położenie jego kostno-chrzęstnego szkieletu. Zakres zabiegu ustala lekarz po badaniu.
Czy blizny po operacji są widoczne?
Przy operacji „zamkniętej” nacięcia znajdują się wewnątrz nosa i nie są widoczne z zewnątrz. Blizna po nacięciu w słupku nosa zwykle jest niewidoczna po kilku miesiącach od operacji, a po nacięciach na grzbiecie nosa zazwyczaj już po tygodniu.
Jak długo utrzymuje się obrzęk i siniaki?
Przez około tydzień twarz jest zwykle spuchnięta, a u części pacjentów pojawiają się siniaki wokół oczu, które najczęściej znikają po 2-4 tygodniach. Obrzęk nosa ustępuje zwykle po około miesiącu, a drobne zmiany kształtu postępują nawet do ponad roku.
Czy można poprosić o nos z fotografii?
Nie. Celem operacji jest poprawa wyglądu nosa, a nie odtworzenie dowolnego kształtu ze zdjęcia. Na wynik wpływają grubość skóry, właściwości chrząstek i indywidualny sposób gojenia, dlatego oczekiwania warto omówić z lekarzem przed decyzją.
