Mikrodiscektomia to operacja polegająca na usunięciu fragmentu krążka międzykręgowego, który uciska struktury nerwowe w kanale kręgowym. Poniższy opis ma pomóc zrozumieć, na czym ten zabieg polega, zanim pacjent omówi go ze swoim lekarzem.
Do najczęstszych przyczyn bólów krzyża i rwy kulszowej należy przepuklina jądra miażdżystego krążka międzykręgowego w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Krążek międzykręgowy, potocznie nazywany dyskiem, pełni rolę amortyzatora między kręgami. Jego wewnętrzna część, czyli jądro miażdżyste, może się uwypuklić lub wypaść do kanału kręgowego i drażnić korzeń nerwowy.
Większość chorych z rozpoznaną przepukliną jądra miażdżystego może być leczona zachowawczo. Leczenie chirurgiczne polega na usunięciu jądra miażdżystego uwypuklającego się lub wypadniętego do kanału kręgowego, jak również części jądra miażdżystego pozostającego w przestrzeni międzykręgowej.
W jakich sytuacjach rozważa się zabieg
Decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz po zbadaniu pacjenta i ocenie badań obrazowych. Do czynników branych pod uwagę należą zwykle:
- ból trwający ponad 2 tygodnie,
- deficyty neurologiczne (w zakresie ruchomości lub czucia powierzchniowego),
- dodatni objaw Laseque'a (objaw rozciągowy),
- brak poprawy po 2 tygodniach fizykoterapii,
- zmiany w badaniu radiologicznym.
Jak przebiega operacja
Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym, prowadzonym przez specjalistę anestezjologa. Po wprowadzeniu do znieczulenia pacjent układany jest w pozycji kolanowo-łokciowej, po to by jak najbardziej rozszerzyć przestrzenie międzykręgowe.
Operowany poziom kręgosłupa jest ustalany, a w czasie operacji sprawdzany, przy pomocy aparatu rentgenowskiego zwanego ramieniem C. Neurochirurg wykonuje kilkucentymetrowe cięcie skórne na plecach. Z pomocą systemu rozwieraczy dociera do kanału kręgowego, gdzie po delikatnym zsunięciu korzenia nerwowego uzyskuje dostęp do przepukliny dysku, która jest usuwana.
W niektórych przypadkach wskazane jest implantowanie stabilizatora międzykolcowego, dzięki któremu udaje się utrzymać wysokość przestrzeni międzykręgowej, co ma zapobiegać nawrotom choroby.
Diagnostyka poprzedzająca decyzję
Kwalifikacja do zabiegu operacyjnego opiera się na wykonanych badaniach obrazowych: tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Samo stwierdzenie przepukliny w opisie badania nie przesądza jeszcze o operacji, liczy się zgodność obrazu z objawami zgłaszanymi przez pacjenta.
Jak wygląda przygotowanie
Zwykle w ciągu 2 tygodni przed planowanym zabiegiem wykonuje się badania laboratoryjne (morfologia krwi, układ krzepnięcia, elektrolity, mocznik, kreatynina, glukoza, grupa krwi), EKG i zdjęcie rtg klatki piersiowej.
W przypadku współistnienia innych chorób przewlekłych, na przykład serca, płuc lub schorzeń endokrynologicznych, konieczny jest kontakt z lekarzem prowadzącym, aby wykluczyć przeciwwskazania do leczenia operacyjnego w znieczuleniu ogólnym.
Przewlekłe stosowanie leków przeciwkrzepliwych, czyli rozrzedzających krew, w tym pochodnych aspiryny, trzeba zgłosić lekarzowi w czasie kwalifikacji do leczenia operacyjnego. Przed planowanym zabiegiem potrzebna jest także konsultacja ze specjalistą anestezjologiem.
Czego spodziewać się po zabiegu
Pobyt w szpitalu przy tego typu operacji jest zwykle krótki i liczony w dniach, a jego długość zależy od przebiegu leczenia. Do zabiegu pacjent zgłasza się na czczo. Pionizacja i pierwszy etap rehabilitacji rozpoczynają się zazwyczaj już w pierwszej dobie po operacji. Po zabiegu nie prowadzi się samodzielnie samochodu, odradza się także korzystanie ze środków transportu publicznego.
Szwy skórne usuwa się zwykle pomiędzy siódmą a dziesiątą dobą po zabiegu. W pierwszych tygodniach zaleca się ograniczanie pozycji wymuszonych ciała, w tym pozycji siedzącej. Pozycja leżąca nie jest ograniczana, wskazane bywa również stanie i chodzenie, o ile nie są długotrwałe.
Pierwszy etap rehabilitacji obejmuje okres gojenia się rany oraz stopniowe uruchamianie kręgosłupa i kończyn dolnych. Po nim zwykle planowana jest wizyta kontrolna u operatora, który dobiera dalszą rehabilitację indywidualnie. Tempo powrotu do pełnej sprawności zależy od stanu pacjenta i rodzaju wykonywanej pracy.
O co zapytać lekarza
Rozmowa przed podjęciem decyzji bywa łatwiejsza, gdy pytania są przygotowane wcześniej:
- czy w tym przypadku leczenie zachowawcze zostało już wyczerpane,
- który poziom kręgosłupa jest odpowiedzialny za objawy,
- czy rozważane jest użycie stabilizatora międzykolcowego i dlaczego,
- jakie są możliwe powikłania i objawy, które powinny niepokoić po powrocie do domu,
- jak długo należy ograniczać siedzenie, dźwiganie i pracę zawodową,
- kiedy i u kogo powinna odbyć się wizyta kontrolna.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Niezależnie od tego, czy operacja jest planowana, czy już się odbyła, szybkiej oceny lekarskiej wymagają: narastające osłabienie siły mięśniowej nogi, zaburzenia czucia w okolicy krocza, trudności z oddawaniem moczu lub stolca, gorączka, a także zaczerwienienie, obrzęk albo wyciek z rany pooperacyjnej. Nagły, bardzo silny ból z towarzyszącymi objawami neurologicznymi to powód do pilnego kontaktu z pomocą medyczną.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy każda przepuklina dysku wymaga operacji?
Nie. Większość chorych z rozpoznaną przepukliną jądra miażdżystego może być leczona zachowawczo. O potrzebie leczenia operacyjnego decyduje lekarz, biorąc pod uwagę objawy neurologiczne, czas trwania dolegliwości i efekt dotychczasowego leczenia.
Jakie znieczulenie stosuje się przy mikrodiscektomii?
Zabieg przeprowadzany jest zwykle w znieczuleniu ogólnym, prowadzonym przez specjalistę anestezjologa. Sposób znieczulenia ustala się podczas konsultacji anestezjologicznej poprzedzającej operację.
Po co stosuje się stabilizator międzykolcowy?
W wybranych przypadkach implant ten pomaga utrzymać wysokość przestrzeni międzykręgowej, co ma ograniczać ryzyko nawrotu dolegliwości. Decyzję o jego zastosowaniu podejmuje operator na podstawie konkretnej sytuacji klinicznej.
Czy po zabiegu ból mija od razu?
Przebieg bywa różny. Część dolegliwości może ustępować stopniowo, w miarę gojenia i rehabilitacji. Utrzymywanie się lub nasilanie objawów neurologicznych należy zgłosić lekarzowi.