Kręgozmyk to przemieszczenie jednego kręgu względem kolejnego. Gdy dolegliwości nie ustępują po leczeniu zachowawczym, lekarz może rozważyć operację polegającą na wszczepieniu układu stabilizującego kręgosłup. Poniżej wyjaśnienie, czym jest ten zabieg i czego zwykle dotyczy rozmowa z lekarzem przed decyzją.
Jedną z przyczyn bólów odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa jest kręgozmyk (inaczej ześlizg), czyli patologiczna zmiana osi kręgosłupa w wyniku przemieszczenia ku przodowi kręgu górnego względem kręgu dolnego. Bóle w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa nasilają się podczas stania i chodzenia, a ustępują po odpoczynku i w wyniku przodopochylenia kręgosłupa.
Leczenie chirurgiczne kręgozmyku polega na wszczepieniu układu stabilizującego, na który składają się śruby przeznasadowe i pręty łączące cały układ. Nazwa „przeznasadowa” pochodzi od nasad łuków kręgów, czyli miejsc, przez które wprowadza się śruby.
Z czego wykonany jest stabilizator
Stabilizator wykonany jest z tytanu, który cechuje wysoka wytrzymałość mechaniczna, doskonała odporność na korozję oraz niska przewodność elektryczna i cieplna. Dzięki tym cechom, stabilizator z paramagnetycznego tytanu nie jest przeciwwskazaniem do kolejnych badań rezonansu magnetycznego lub zabiegów fizykoterapeutycznych.
Wskazania do zabiegu
Do operacji stabilizacji przeznasadowej kręgozmyku w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa kwalifikują się zwykle pacjenci, u których występuje:
- utrzymywanie się lub nasilenie dolegliwości bólowych i/lub ubytków neurologicznych pomimo stosowanego leczenia zachowawczego,
- kręgozmyk >25% (II stopień lub wyższy),
- progresja choroby o 25%.
Badania obrazowe przed kwalifikacją
Kwalifikacja do zabiegu operacyjnego opiera się na wykonanych badaniach obrazowych: badaniu rtg w projekcji AP, bocznej i skośnych oraz tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.
O tym, które z tych badań są potrzebne w konkretnym przypadku, decyduje lekarz prowadzący.
Jak przebiega zabieg
Zabieg operacyjny przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym wykonywanym przez specjalistę anestezjologa. Po wprowadzeniu do znieczulenia pacjent układany jest na brzuchu. Operowany poziom kręgosłupa jest ustalany, a w czasie operacji sprawdzany, przy pomocy aparatu rentgenowskiego zwanego ramieniem C.
Operator wykonuje kilkunastocentymetrowe cięcie skórne na plecach. Z pomocą systemu rozwieraczy dociera do tylnej powierzchni kręgosłupa, gdzie lokalizuje miejsca wprowadzenia śrub stabilizatora (tzw. nasady łuków kręgów). Wkręca śruby stabilizujące w trzony kręgów (co najmniej 4), a ich położenie kontroluje przy pomocy ramienia C. Następnie mocuje pręty, które przykręca do śrub specjalnymi nakrętkami.
Jak się przygotować
Przygotowanie ustala lekarz kwalifikujący do operacji. W praktyce obejmuje ono zwykle następujące elementy:
- w ciągu 2 tygodni przed planowanym zabiegiem badania laboratoryjne (morfologia krwi, układ krzepnięcia, elektrolity, mocznik, kreatynina, glukoza, grupa krwi), EKG i zdjęcie rtg klatki piersiowej,
- w przypadku współistnienia innych chorób przewlekłych (np. serca, płuc lub schorzeń endokrynologicznych) kontakt z lekarzem prowadzącym, celem wykluczenia przeciwwskazań do leczenia operacyjnego w znieczuleniu ogólnym,
- poinformowanie lekarza w czasie kwalifikacji o przewlekłym stosowaniu leków przeciwkrzepliwych (rozrzedzających krew), w tym pochodnych aspiryny,
- konsultacja ze specjalistą anestezjologiem przed planowanym zabiegiem.
Czego można się spodziewać po zabiegu
Opisywany zwykle przebieg wygląda tak: pacjent przyjmowany jest na oddział w dniu planowanego zabiegu w godzinach porannych na czczo, a w pierwszej dobie po zabiegu jest pionizowany i rozpoczyna się pierwszy etap procesu rehabilitacji. Podawany czas pobytu to 2-3 dni, ale rzeczywisty przebieg zależy od stanu pacjenta i decyzji lekarza.
Po zabiegu pacjent nie może sam prowadzić samochodu, nie powinien również korzystać ze środków transportu publicznego, dlatego powrót do domu warto zaplanować wcześniej.
Pomiędzy siódmą a dziesiątą dobą po zabiegu operacyjnym usuwa się szwy skórne. Przez 2 tygodnie po zabiegu zaleca się ograniczenie pozycji wymuszonych ciała, w tym pozycji siedzącej, do minimum. Nie ma ograniczeń odnośnie pozycji leżącej, zalecane jest również stanie i chodzenie, o ile nie są one długotrwałe.
Rehabilitacja i powrót do aktywności
Pierwszy etap rehabilitacji (4-6 tygodni) to okres gojenia się rany, wrastania śrub stabilizatora oraz uruchamiania kręgosłupa i kończyn dolnych. Po tym okresie wskazana jest wizyta kontrolna u operatora, który zaleca dalszą rehabilitację, dobieraną indywidualnie w każdym przypadku.
W zależności od wykonywanej pracy zawodowej powrót do pełnej funkcjonalności trwa zwykle od 1 do 3 miesięcy. To orientacyjny przedział, a nie reguła: tempo zależy od stanu kręgosłupa, wieku, chorób towarzyszących i rodzaju obciążeń.
O co warto zapytać lekarza
Rozmowa przed podjęciem decyzji bywa łatwiejsza, gdy pytania są przygotowane na piśmie:
- jakie inne możliwości leczenia są jeszcze dostępne w moim przypadku,
- co konkretnie pokazują moje badania obrazowe,
- jakie są możliwe powikłania i jak często się zdarzają,
- ile poziomów kręgosłupa obejmie stabilizacja,
- jak długo potrwa ograniczenie pozycji siedzącej i pracy,
- kto zaplanuje rehabilitację i kiedy powinna się rozpocząć,
- czy przyjmowane przeze mnie leki wymagają zmiany przed operacją.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy każdy kręgozmyk wymaga operacji?
Nie. Wskazania obejmują przede wszystkim sytuacje, w których dolegliwości bólowe lub ubytki neurologiczne utrzymują się bądź nasilają pomimo leczenia zachowawczego, a także większy stopień ześlizgu lub jego progresję. Decyzję podejmuje lekarz na podstawie objawów i badań obrazowych.
Czy po wszczepieniu stabilizatora można mieć rezonans magnetyczny?
Stabilizator z paramagnetycznego tytanu nie jest przeciwwskazaniem do kolejnych badań rezonansu magnetycznego ani do zabiegów fizykoterapeutycznych. Przed badaniem zawsze warto poinformować personel o wszczepionym implancie.
Jakie znieczulenie stosuje się przy tym zabiegu?
Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym, prowadzonym przez specjalistę anestezjologa. Dlatego przed operacją potrzebna jest konsultacja anestezjologiczna i wykluczenie przeciwwskazań.
Kiedy po zabiegu należy skontaktować się z lekarzem?
Niepokojące są między innymi narastający ból, gorączka, wyciek lub zaczerwienienie w okolicy rany, nowe osłabienie albo drętwienie kończyn dolnych oraz zaburzenia oddawania moczu lub stolca. W takich sytuacjach nie należy czekać na wizytę kontrolną.