Artroskopia stawu kolanowego to zabieg, o którym pacjenci słyszą najczęściej po urazie kolana lub przy utrzymujących się dolegliwościach stawu. Poniższy tekst wyjaśnia, na czym ta technika polega i o co warto zapytać lekarza przed podjęciem decyzji.
Jest to technika operacyjna o minimalnej inwazyjności. Leczenie odbywa się pod kontrolą kamery i bardzo małego obiektywu, który pozwala na obserwację wnętrza stawu. Zamiast dużej kilkunastocentymetrowej rany odbywa się ono poprzez dwa ok. 5-8 mm nacięcia. Sprzyja to szybszemu powrotowi do zdrowia pacjenta oraz zmniejsza ryzyko zakażenia okołooperacyjnego.
Na czym polega artroskopia
Przez niewielkie nacięcia do wnętrza stawu wprowadza się tor wizyjny, czyli kamerę z układem optycznym, oraz cienkie narzędzia. Obraz z wnętrza kolana jest wyświetlany na monitorze, dzięki czemu operujący ocenia struktury stawu i w tym samym czasie może wykonać potrzebne czynności naprawcze.
Artroskopia bywa więc zarówno badaniem oceniającym stan stawu, jak i zabiegiem leczniczym. Zakres tego, co zostanie zrobione, zależy od rozpoznania i od obrazu, który ujawnia się w trakcie zabiegu.
W jakich sytuacjach bywa proponowana
Do typowych wskazań wymienianych przy artroskopii stawu kolanowego należą:
- naprawy uszkodzeń łąkotek, szycie przy pomocy szwów klasycznych i implantów biowchłanialnych, naprawy i przeszczepy powierzchni chrzęstnych
- artroskopowe usunięcia zwłóknień śródstawowych i błony maziowej (synowektomie) u pacjentów po urazach i chorych na reumatoidalne zapalenie stawów,
- leczenie zwichnięć rzepki i chorób stawu rzepkowo-udowego
- artroskopowe usunięcia wczesnych zmian zwyrodnieniowych kolana.
Diagnostyka przed zabiegiem
Do zabiegu artroskopowego kwalifikuje pacjenta lekarz. Poza badaniem klinicznym zwykle potrzebne jest diagnostyczne USG stawu lub badanie MRI, czyli rezonans magnetyczny. Czasem konieczne jest wykonanie RTG stawu. Dopiero po omówieniu wyników i uzgodnieniu z pacjentem rodzaju oraz wskazań do operacji ustalany jest termin.
Zwykle na kilkanaście dni przed planowanym zabiegiem zlecane są podstawowe badania dodatkowe: grupa krwi, morfologia, elektrolity, poziom cukru, próby wątrobowe, układ krzepnięcia, EKG, zdjęcie klatki piersiowej z opisem, analiza moczu. Często wymagane jest także aktualne szczepienie przeciwko WZW typu B.
Jeżeli u pacjenta współistnieje inna choroba, na przykład serca, płuc, wątroby, nerek lub układu nerwowego, należy skontaktować się wcześniej ze swoim lekarzem w celu wykluczenia przeciwwskazań do operacji.
Jak przebiega zabieg
Do przeprowadzenia operacji konieczne jest znieczulenie. Anestezjolog bada pacjenta przed znieczuleniem i wyjaśnia proponowany rodzaj znieczulenia. Większość zabiegów w obrębie stawu kolanowego przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym, dożylnym. W pewnych przypadkach stosuje się znieczulenie lędźwiowe, czyli podawane w okolicy kręgosłupa.
Po operacji kolano zaopatrzone jest w jałowy opatrunek, a w stawie może pozostać cienka rurka (dren) odprowadzająca nadmiar krwi. Bywa ona usuwana następnego dnia. Bezpośrednio po zabiegu stosuje się zwykle schłodzenie okolicy kolana opatrunkiem chłodzącym.
Ile trwa pobyt
Artroskopia kolana bywa wykonywana w trybie tak zwanej chirurgii jednego dnia, to znaczy z przyjęciem i wypisem w tej samej dobie lub następnego dnia rano. Nie jest to jednak reguła: w razie potrzeby pobyt bywa przedłużany. Konkretny plan zależy od zakresu zabiegu, stanu pacjenta i decyzji lekarza prowadzącego.
Czego spodziewać się po zabiegu
Po zabiegu zwykle stosowane są przez kilka dni leki przeciwbólowe i przeciwzakrzepowe. Zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej przez co najmniej tydzień. Organizm reaguje na przebytą operację, a reakcja bywa silniejsza, gdy krwiak pooperacyjny jest duży.
Siadanie, stawanie i chodzenie bywa możliwe już w pierwszej dobie po operacji. W opanowaniu chodzenia pomaga rehabilitant: pokazuje pierwsze ćwiczenia i uczy chodzenia przy pomocy dwóch lasek, z których korzysta się zwykle przez kilka tygodni. To lekarz lub rehabilitant informuje, z jaką siłą można stawać na operowanej nodze.
Po artroskopii zwykle nie ma konieczności stosowania stabilizatora stawu. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy uszkodzona łąkotka została zeszyta albo wykonano zabieg naprawczy na chrząstce lub więzadłach, a staw wymaga czasowego unieruchomienia.
Typowe objawy pooperacyjne
Do dolegliwości, które w pierwszych dniach po artroskopii uznaje się za spodziewane, należą:
- stany gorączkowe i umiarkowany ból, głównie wieczorem (do 38°C)
- obrzęk i płyn w stawie
- niewielkie sączenie krwi z rany pooperacyjnej
- trudności w utrzymywaniu pełnego wyprostu stawu
- umiarkowany do dużego, krwawy wylew podskórny na goleni i pod kolanem
- obrzęk okolicy kostek i goleni
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Niepokojące są objawy, które nie mieszczą się w typowym przebiegu gojenia. Kontakt z lekarzem jest potrzebny, jeżeli:
- temperatura ciała jest stale podwyższona (ponad 38,5°C)
- okolica rany zmieniła się i jest coraz bardziej obrzęknięta i zaczerwieniona
- ból w stawie zamiast stopniowo maleć, stale nasila się
- z rany wydobywa się duża ilość wydzieliny krwistej
- obrzęk kostek jest bolesny i powiększa się
- pojawiają się i utrzymują nudności i wymioty
- pojawił się silny ból głowy
O co zapytać lekarza
Przed podjęciem decyzji warto przygotować kilka pytań. Pomagają one zrozumieć, co dokładnie ma zostać zrobione i jak wygląda plan na kolejne tygodnie.
- jakie jest rozpoznanie i czy rozważane są metody inne niż zabieg
- jaki zakres naprawy jest planowany i co może zmienić się w trakcie zabiegu
- jaki rodzaj znieczulenia jest proponowany i dlaczego
- jakie badania trzeba wykonać przed przyjęciem
- kiedy zaczyna się rehabilitacja i jak długo potrzebne będą laski
- kiedy możliwy jest powrót do pracy oraz do aktywności sportowej
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy artroskopia to to samo co operacja otwarta kolana?
Nie. W artroskopii zamiast jednego dużego cięcia wykonuje się dwa niewielkie nacięcia, przez które wprowadza się kamerę i narzędzia. Rana jest mniejsza, ale nadal jest to zabieg operacyjny wymagający znieczulenia.
Jakie znieczulenie stosuje się najczęściej?
Najczęściej znieczulenie ogólne, dożylne. W pewnych przypadkach stosowane jest znieczulenie lędźwiowe. Rodzaj znieczulenia ustala anestezjolog po zbadaniu pacjenta i omówieniu z nim sytuacji.
Czy po artroskopii potrzebna jest rehabilitacja?
Zwykle tak. Pierwsze ćwiczenia i naukę chodzenia prowadzi rehabilitant, a dalszy plan zależy od tego, co zostało zrobione w stawie. Szczegółowe zalecenia przekazuje lekarz prowadzący.
Kiedy można pełnie obciążać operowaną nogę?
To zależy od zakresu zabiegu. Przy prostych zabiegach pełne obciążanie bywa możliwe po około tygodniu, ale po szyciu łąkotki lub naprawie chrząstki zasady są inne. Wiążąca jest informacja od lekarza lub rehabilitanta.