Cystoskopia, nazywana też cystouretroskopią, to badanie pozwalające obejrzeć wnętrze cewki i pęcherza moczowego. Bywa wykonywana w znieczuleniu miejscowym, a w części sytuacji w znieczuleniu dożylnym, regionalnym lub ogólnym.
Poniższy opis ma charakter ogólny i służy zrozumieniu, czym jest to badanie, zanim pacjent omówi je ze swoim lekarzem. O tym, czy cystoskopia jest potrzebna i w jakim znieczuleniu powinna się odbyć, decyduje lekarz prowadzący po ocenie stanu zdrowia.
W jakich sytuacjach rozważa się cystoskopię
Głównym powodem wykonania cystouretroskopii jest rozpoznanie chorób dolnych dróg moczowych. Do typowych wskazań należą:
- krwiomocz
- podejrzenie nowotworu pęcherza moczowego
- nawracające infekcje dróg moczowych
- podejrzenie kamicy pęcherza moczowego
- podejrzenie gruźlicy pęcherza moczowego
- diagnostyka objawów podrażnieniowych niewiadomego pochodzenia
- wady rozwojowe dolnych dróg moczowych
- podejrzenie uszkodzenia pęcherza moczowego
- obecność przetoki moczowej
Na czym polega badanie
Cystouretroskopia jest zabiegiem polegającym na bezpośrednim oglądaniu cewki moczowej, szyi pęcherza moczowego oraz śluzówki pęcherza moczowego. Służy do tego cystoskop, czyli cienki wziernik zakończony układem optycznym.
Pacjent układa się na fotelu ginekologicznym, z kończynami dolnymi zgiętymi we wszystkich stawach, rozebrany i przykryty prześcieradłem chirurgicznym. Do badania wykorzystuje się sterylne narzędzia.
Po odkażeniu ujścia cewki osoba badająca wprowadza do cewki cystoskop, przez który wypełnia pęcherz moczowy płynem. Następnie ogląda kolejno cewkę moczową, szyję pęcherza moczowego, ujścia moczowodów i sam pęcherz. Badanie może być połączone z pobraniem wycinków, czyli drobnych fragmentów śluzówki do oceny pod mikroskopem.
Rodzaj znieczulenia
Badanie wykonywane jest zwykle w znieczuleniu miejscowym, z użyciem żelu znieczulającego wprowadzanego do cewki moczowej. U pacjentów z niskim progiem bólowym może być przeprowadzone w znieczuleniu dożylnym lub regionalnym, czyli znieczuleniu dolnej części ciała.
Do cystoskopii w znieczuleniu pacjent musi być na czczo. Szczegółowe zalecenia dotyczące ostatniego posiłku i przyjmowanych na stałe leków przekazuje lekarz kwalifikujący do badania.
Przygotowanie do badania
Przygotowanie obejmuje między innymi wykonanie badań laboratoryjnych krwi oraz wizytę kwalifikacyjną u lekarza anestezjologa. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem infekcji układu moczowego podaje się na dzień lub dwa przed badaniem leki przeciwbakteryjne.
Zakres przygotowań zależy od rodzaju planowanego znieczulenia i chorób współistniejących, dlatego zawsze ustala go lekarz indywidualnie.
Organizacja badania w znieczuleniu
Cystoskopię w znieczuleniu przeprowadza się zwykle w trybie tak zwanej chirurgii jednego dnia. Oznacza to, że pacjent zgłasza się rano, a opuszcza placówkę tego samego dnia, jeśli jego stan na to pozwala.
Po badaniu w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym pacjent powinien zostać odebrany przez osobę towarzyszącą. Tego dnia nie należy prowadzić pojazdów. Faktyczny czas pobytu zależy od przebiegu badania i decyzji lekarza.
Czego spodziewać się po badaniu
Po cystoskopii część osób odczuwa dolegliwości ze strony dróg moczowych. Zwykle są one przejściowe:
- uczucie parcia na mocz i pieczenie cewki moczowej, które zwykle samoistnie mijają w ciągu 1-2 dni
- zalecenie zwiększonej podaży płynów w dniu badania i w kolejnych dobach
- przyjmowanie przez kilka dni leków przeciwbakteryjnych, jeśli zostały przepisane przez lekarza
- możliwość przejściowego pojawienia się krwi w moczu przez kilka dni po badaniu
- rzadziej zakażenie układu moczowego wymagające zastosowania leków przeciwbakteryjnych
- u mężczyzn możliwość zatrzymania moczu, co wymaga założenia na kilka dni cewnika do pęcherza moczowego i odpowiedniego leczenia farmakologicznego
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Po cystoskopii należy skontaktować się z urologiem lub skorzystać z pomocy medycznej, gdy wystąpią:
- krwisty mocz z obecnością skrzepów krwi
- zatrzymanie moczu
- gorączka z bólem podbrzusza i towarzyszącym bólem okolic lędźwiowych
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu z towarzyszącymi parciami naglącymi i częstszym oddawaniem moczu
O co warto zapytać lekarza
Rozmowa przed badaniem pozwala rozwiać wątpliwości i lepiej się przygotować. Pomocne pytania to:
- jaki jest cel badania i co ma ono wyjaśnić w moim przypadku
- czy planowane jest pobranie wycinków
- jakie znieczulenie będzie zastosowane i od której godziny należy być na czczo
- które z przyjmowanych na stałe leków odstawić, a które kontynuować
- jakie badania krwi wykonać wcześniej
- kiedy i w jakiej formie będzie dostępny wynik
- jakie objawy po badaniu są typowe, a jakie wymagają pilnego kontaktu
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy cystoskopia boli?
Badanie zwykle wykonuje się po podaniu żelu znieczulającego do cewki moczowej, co ogranicza dolegliwości. U osób z niskim progiem bólowym rozważa się znieczulenie dożylne lub regionalne. Odczucia są indywidualne, dlatego warto omówić je z lekarzem wcześniej.
Czy trzeba być na czczo?
Do cystoskopii w znieczuleniu pacjent musi być na czczo. Dokładne zasady, w tym godzinę ostatniego posiłku i napoju, ustala lekarz kwalifikujący do badania.
Czy po cystoskopii może pojawić się krew w moczu?
Tak, istnieje możliwość przejściowego pojawienia się krwi w moczu w ciągu kilku dni po badaniu. Niepokojąca jest natomiast obecność skrzepów krwi lub zatrzymanie moczu, które wymagają kontaktu z urologiem.
Czy po badaniu w znieczuleniu można wrócić do domu samodzielnie?
Po badaniu w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym pacjent powinien zostać odebrany przez osobę towarzyszącą i nie powinien tego dnia prowadzić pojazdów.
Czy cystoskopia zawsze wiąże się z pobraniem wycinków?
Nie. Cystoskopia może być połączona z pobraniem wycinków, ale o tym decyduje lekarz, zwykle na podstawie obrazu widocznego podczas badania.
