Cystoskopia, nazywana też cystouretroskopią, to badanie endoskopowe pozwalające bezpośrednio obejrzeć cewkę moczową i wnętrze pęcherza moczowego. Może być połączone z pobraniem drobnych wycinków błony śluzowej do badania mikroskopowego.
Endoskop wprowadzany do cewki moczowej przekazuje obraz z wnętrza dolnych dróg moczowych. Dzięki temu lekarz widzi to, czego nie pokazuje badanie moczu ani USG. Gdy obraz budzi wątpliwości, można pobrać niewielkie fragmenty śluzówki i przesłać je do oceny histopatologicznej, czyli badania tkanki pod mikroskopem.
Poniższy opis ma charakter ogólny. O tym, czy badanie jest potrzebne i jak dokładnie zostanie przeprowadzone, decyduje lekarz prowadzący.
W jakich sytuacjach badanie bywa proponowane
Głównym wskazaniem do cystouretroskopii jest rozpoznanie chorób dolnych dróg moczowych. Wśród sytuacji, w których lekarz rozważa to badanie, wymienia się:
- krwiomocz
- podejrzenie nowotworu pęcherza moczowego
- nawracające infekcje dróg moczowych
- podejrzenie kamicy pęcherza moczowego
- podejrzenie gruźlicy pęcherza moczowego
- diagnostyka objawów podrażnieniowych niewiadomego pochodzenia
- wady rozwojowe dolnych dróg moczowych
- podejrzenie uszkodzenia pęcherza moczowego
- obecność przetoki moczowej
Jak przebiega cystoskopia
Cystouretroskopia polega na bezpośrednim oglądaniu cewki moczowej, szyi pęcherza moczowego oraz śluzówki pęcherza moczowego. Pacjent układa się na fotelu ginekologicznym, z kończynami dolnymi zgiętymi we wszystkich stawach, przykryty prześcieradłem chirurgicznym. Do badania wykorzystuje się sterylne narzędzia.
Po odkażeniu ujścia cewki badający wprowadza do niej cystoskop i wypełnia pęcherz moczowy płynem. Następnie ogląda kolejno cewkę moczową, szyję pęcherza, ujścia moczowodów i sam pęcherz. Samo badanie trwa zwykle około 15 minut. Jeśli badanie wykonywane jest w znieczuleniu, pacjent musi być na czczo.
Na czym polega pobranie wycinków
Podczas cystoskopii z wycinkami pobierane są fragmenty śluzówki pęcherza moczowego lub cewki moczowej. Służą do tego specjalne kleszczyki endoskopowe. Pobrany materiał wysyłany jest do badania histopatologicznego, którego wynik pozwala ocenić charakter zmiany.
Sama cystoskopia diagnostyczna najczęściej przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym. Wersja z pobraniem wycinków bywa wykonywana w znieczuleniu dożylnym, a w części przypadków w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym. Rodzaj znieczulenia ustala się indywidualnie, zwykle po konsultacji anestezjologicznej.
Czasami po cystoskopii z wycinkami zakładany jest cewnik Foleya, który z reguły usuwany jest w ciągu kilkunastu godzin.
Przygotowanie do badania
Przygotowanie obejmuje między innymi wykonanie badań laboratoryjnych krwi oraz wizytę kwalifikacyjną u lekarza anestezjologa. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem infekcji układu moczowego na dzień lub dwa przed badaniem stosuje się leki przeciwbakteryjne.
Zakres przygotowania zależy od stanu zdrowia, przyjmowanych na stałe leków i planowanego znieczulenia. Szczegółowe zalecenia zawsze przekazuje lekarz kierujący na badanie.
Czego spodziewać się po zabiegu
Badanie tego typu bywa przeprowadzane w trybie chirurgii jednego dnia, co oznacza, że pobyt w placówce jest krótki, a pacjent zwykle wraca do domu tego samego dnia. Po znieczuleniu konieczna jest obecność osoby towarzyszącej, ponieważ nie wolno samodzielnie prowadzić pojazdu.
Po cystoskopii z pobraniem wycinków można odczuwać parcie na mocz i pieczenie cewki moczowej, często towarzyszy też krwiomocz. Objawy te zwykle samoistnie mijają w ciągu 1 do 2 dni. W dniu badania i w kolejnych dobach zaleca się zwiększenie ilości przyjmowanych płynów. Przez kilka dni po badaniu pacjenci przyjmują leki przeciwbakteryjne przepisane przez lekarza.
Zdarza się zakażenie układu moczowego wymagające leczenia przeciwbakteryjnego. U mężczyzn możliwe jest zatrzymanie moczu po cystoskopii, co wymaga założenia na kilka dni cewnika do pęcherza moczowego i odpowiedniego leczenia farmakologicznego. Dalsze postępowanie, w tym termin odbioru wyniku histopatologicznego, ustala lekarz prowadzący.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Po badaniu warto obserwować, jak wygląda oddawanie moczu i samopoczucie ogólne. Kontaktu z lekarzem wymagają w szczególności:
- krwisty mocz z obecnością skrzepów krwi
- zatrzymanie moczu
- gorączka z bólem podbrzusza i towarzyszącym bólem okolic lędźwiowych
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu z towarzyszącymi parciami naglącymi i częstszym oddawaniem moczu
O co warto zapytać lekarza
Rozmowa przed badaniem pozwala rozwiać większość wątpliwości. Pomocne pytania to:
- dlaczego akurat cystoskopia, a nie inne badanie dolnych dróg moczowych
- jakie znieczulenie jest planowane i czy trzeba być na czczo
- które przyjmowane na stałe leki należy odstawić, a które kontynuować
- czy przewidywane jest pobranie wycinków i kiedy będzie znany wynik
- jakie objawy po badaniu są typowe, a jakie wymagają pilnego kontaktu
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy cystoskopia z pobraniem wycinków boli?
Badanie wykonuje się w znieczuleniu, najczęściej miejscowym, dożylnym lub ogólnym, w zależności od sytuacji. Po zabiegu przez 1 do 2 dni może utrzymywać się pieczenie cewki i parcie na mocz.
Czy po badaniu mocz może być zabarwiony krwią?
Krwiomocz po pobraniu wycinków zdarza się często i zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 1 do 2 dni. Obecność skrzepów krwi lub nasilanie się krwawienia to powód do kontaktu z lekarzem.
Po co wysyła się wycinki do badania histopatologicznego?
Ocena fragmentu śluzówki pod mikroskopem pozwala określić charakter zmiany widocznej podczas cystoskopii. Wynik jest podstawą do zaplanowania dalszego postępowania przez lekarza.
Czy po badaniu można od razu wrócić do pracy?
Powrót do zwykłej aktywności zależy od rodzaju znieczulenia i samopoczucia. Po znieczuleniu nie prowadzi się pojazdów tego dnia, a szczegółowe zalecenia przekazuje lekarz.
