TURP (ang. transurethral resection of the prostate) to przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego, czyli zabieg endoskopowy stosowany w leczeniu łagodnego rozrostu stercza. Poniższy tekst wyjaśnia, na czym polega ten zabieg i o co warto zapytać lekarza przed podjęciem decyzji.
Gruczoł krokowy, nazywany też sterczem lub prostatą, otacza początkowy odcinek cewki moczowej. Gdy z wiekiem powiększa się w sposób łagodny (BPH, łagodny rozrost gruczołu krokowego), może utrudniać oddawanie moczu. TURP jest jedną z metod udrożnienia tego odcinka cewki.
Skrótu TURP nie należy mylić z przezcewkową resekcją zmiany w pęcherzu moczowym. To dwa różne zabiegi, dotyczące różnych narządów, choć oba wykonuje się endoskopowo przez cewkę moczową.
W jakich sytuacjach zabieg bywa rozważany
Do TURP najczęściej kwalifikowani są pacjenci, u których zastosowane leczenie farmakologiczne BPH nie przynosi spodziewanego efektu lub leczenie farmakologiczne nie może być stosowane, na przykład z powodu działań ubocznych. Wśród innych sytuacji, w których rozważa się ten zabieg, wymienia się:
- nawracające zatrzymanie moczu
- nawracające infekcje układu moczowego z zaleganiem moczu
- nawracający krwiomocz
- tworzenie się kamieni w pęcherzu moczowym
- duże uchyłki pęcherza moczowego z zaburzeniem opróżniania
- nietrzymanie moczu z powodu przewlekłej jego retencji
- poszerzenie górnych dróg moczowych
- niewydolność nerek związana z BPH
- znaczne zaleganie moczu
Przeciwwskazania
W zasadzie jedynym przeciwwskazaniem urologicznym jest zesztywnienie stawów biodrowych uniemożliwiające ułożenie pacjenta w pozycji ginekologicznej. O pozostałych przeciwwskazaniach, wynikających ze stanu ogólnego i chorób towarzyszących, decyduje lekarz wspólnie z anestezjologiem.
Jak przebiega zabieg
TURP jest zabiegiem endoskopowym wykonywanym przez cewkę moczową, bez nacinania powłok brzucha. Zwykle przeprowadza się go w znieczuleniu regionalnym, czasami konieczne jest znieczulenie ogólne. Przy znieczuleniu regionalnym pacjent pozostaje przytomny. Układany jest na fotelu ginekologicznym, z nogami umieszczonymi na specjalnych podpórkach pod stawami kolanowymi.
Do cewki moczowej wprowadzany jest elektroresektoskop, czyli narzędzie endoskopowe zaopatrzone w pętlę elektryczną i układ optyczny. Dzięki niemu tkanka przerośniętego gruczołu krokowego wycinana jest pod kontrolą wzroku, a obraz z wnętrza cewki widoczny jest na ekranie monitora. Resektoskop wyposażony jest w układ hydrauliczny, który zapewnia stały przepływ płynu płuczącego i poprawia widoczność.
Wycięte skrawki gruczołu wpadają do pęcherza moczowego, skąd są wypłukiwane przez płaszcz resektoskopu lub usuwane specjalną strzykawką w trakcie i po zabiegu. Na zakończenie do pęcherza zakładany jest cewnik. Usuwa się go po oczyszczeniu moczu z krwi, zwykle na drugą dobę po zabiegu.
Gdy współistnieje zwężenie cewki lub kamica pęcherza
Czasami łagodny rozrost gruczołu krokowego współistnieje ze zwężeniem cewki moczowej. W zależności od stopnia oraz miejsca zwężenia urolog decyduje w czasie zabiegu, czy rozcięcie zwężenia cewki i TURP zostaną wykonane jednoczasowo, czy w dwóch etapach.
W przypadku niewielkich złogów w pęcherzu moczowym resekcję i kruszenie kamienia można przeprowadzić jednoczasowo. Jeśli kruszenie złogu znacznie wydłużyłoby przebieg operacji, przezcewkową resekcję przeprowadza się po kilku tygodniach od litotrypsji. Alternatywą bywa operacyjne usunięcie kamicy pęcherza i gruczolaka stercza.
Badania przed zabiegiem
Kwalifikacja opiera się między innymi na rozmiarze gruczołu krokowego, obliczonym podczas badania USG. Chorzy z prostatami o objętości przekraczającej 80 ml zwykle kwalifikowani są do zabiegu otwartego, jednak graniczna wartość rozmiaru zależy od wprawy operującego. Zakres pozostałych badań ustala lekarz.
Czego spodziewać się po zabiegu
Po zabiegu zwykle konieczne jest pozostanie w oddziale urologicznym przez kilka dni, aż do usunięcia cewnika i powrotu samodzielnego oddawania moczu. Długość pobytu zależy od przebiegu i decyzji lekarza prowadzącego.
Materiał uzyskany podczas TURP jest zbierany i wysyłany do badania histopatologicznego, aby ocenić usuniętą tkankę, szczególnie pod kątem obecności komórek nowotworowych. Wynik zwykle dostępny jest po około 2 do 3 tygodni, dlatego zaleca się wizytę kontrolną w poradni urologicznej mniej więcej 3 tygodnie po zabiegu. Przed wizytą dobrze jest wykonać analizę moczu z posiewem.
Zalecenia w okresie rekonwalescencji
Przez okres 6 tygodni po zabiegu zaleca się oszczędzający tryb życia, unikanie intensywnego wysiłku fizycznego i alkoholu. Szczególnie odradza się jazdę na rowerze. Szczegółowe zalecenia zawsze przekazuje lekarz, który prowadzi pacjenta po zabiegu.
Możliwe powikłania
Jak każdy zabieg, TURP wiąże się z ryzykiem powikłań. Do tych występujących w trakcie zabiegu zalicza się:
- masywne krwawienie w czasie trwania zabiegu 7-12%
- uszkodzenie pęcherza wymagające naprawy chirurgicznej 1%
- Zespół poresekcyjny – post TURP- syndrome 1-2%
Powikłania późniejsze
Wśród następstw opisywanych po zabiegu wymienia się:
- uszkodzenie zwieracza zewnętrznego cewki powodujące nietrzymanie moczu – 0-1%.
- wytrysk wsteczny - w czasie TURP uszkadzany jest zwieracz wewnętrzny cewki moczowej co powoduje cofanie się nasienia podczas wytrysku do pęcherza moczowego. Częstość wytrysku wstecznego występuje u około 75% pacjentów leczonych przezcewkową resekcją prostaty
- krwawienie z loży po gruczolaku po zabiegu 10%
- zwężenie cewki moczowej lub zwężenie szyi pęcherza moczowego 6%
- impotencja - u części mężczyzn po TURP mogą pojawić się przejściowe lub długotrwałe problemy z uzyskaniem lub utrzymaniem wzwodu
O co zapytać lekarza
Przed podjęciem decyzji warto przygotować listę pytań. Pomocne bywają między innymi:
- jaka jest objętość gruczołu krokowego i czy metoda przezcewkowa jest w tym przypadku odpowiednia
- jakie inne metody leczenia wchodzą w grę i czym się różnią
- jakie znieczulenie jest planowane i jak wygląda przygotowanie do niego
- jak długo zwykle pozostaje cewnik i czego spodziewać się po jego usunięciu
- które przyjmowane leki, zwłaszcza przeciwkrzepliwe, wymagają wcześniejszego omówienia
- jakie objawy po powrocie do domu powinny skłonić do pilnego kontaktu z lekarzem
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy podczas TURP pacjent jest uśpiony?
Zabieg zwykle wykonywany jest w znieczuleniu regionalnym i wtedy pacjent pozostaje przytomny. Czasami konieczne jest znieczulenie ogólne. O wyborze decyduje lekarz anestezjolog po ocenie stanu zdrowia.
Czy po TURP zostaje blizna na brzuchu?
Nie. TURP jest zabiegiem endoskopowym wykonywanym przez cewkę moczową, bez nacinania powłok brzucha. Inaczej wygląda to przy zabiegu otwartym, rozważanym przy większej objętości gruczołu.
Po co wysyła się usuniętą tkankę do badania?
Materiał uzyskany podczas zabiegu trafia do badania histopatologicznego, aby ocenić usuniętą tkankę, szczególnie pod kątem obecności komórek nowotworowych. Wynik omawia się zwykle na wizycie kontrolnej.
Czy TURP dotyczy pęcherza moczowego?
TURP dotyczy gruczołu krokowego. Przezcewkowa resekcja zmiany w pęcherzu moczowym to odrębny zabieg, wykonywany z innych wskazań, choć również drogą endoskopową.
