Ból zęba bywa bardzo różny: krótki i wyzwalany zimnem, tępy i rozlany albo ciągły i nie do wytrzymania. Charakter bólu jest ważną wskazówką, bo podpowiada, co dzieje się wewnątrz zęba lub w jego otoczeniu.
Ząb tylko z pozoru jest jednolitą strukturą. Pod twardym szkliwem znajduje się zębina, a w środku miazga, czyli tkanka z naczyniami krwionośnymi i nerwami, popularnie nazywana nerwem. To właśnie stan miazgi i tkanek wokół korzenia decyduje o tym, jak ból jest odczuwany.
Poniższe zestawienie pomaga uporządkować typowe sytuacje. Nie zastępuje ono badania jamy ustnej ani zdjęcia rentgenowskiego, bo te same objawy mogą mieć różne przyczyny.
Krótki ból po zimnym lub gorącym posiłku
Nagły ból pojawiający się po spożyciu zimnego lub gorącego pożywienia, po chwili ustępujący samoistnie, może być spowodowany uszkodzeniem wypełnienia lub jest wynikiem odsłonięcia się niewielkiej powierzchni korzenia.
W takiej sytuacji zwykle warto najpierw spróbować pasty dla zębów nadwrażliwych. Jeżeli nie ma poprawy, potrzebna jest ocena stomatologiczna.
Nadwrażliwość po leczeniu stomatologicznym
Zęby po leczeniu stomatologicznym mogą reagować bólem na zimno lub ciepło. Zabiegi stomatologiczne bywają przyczyną zapalenia miazgi zębowej, a stan ten ma najczęściej charakter odwracalny, czyli przejściowy.
Znakomita większość przypadków nadwrażliwości pozabiegowej mija samoistnie w ciągu kilku tygodni. Jeśli jednak ból trwa, nasila się lub występuje samoistnie, bez bodźców ciepło-zimno, konieczny jest kontakt ze stomatologiem, ponieważ najprawdopodobniej potrzebne będzie leczenie kanałowe.
Ostry ból w trakcie nagryzania
Istnieje wiele prawdopodobnych przyczyn tego typu dolegliwości: głęboki ubytek próchnicowy, utrata wypełnienia lub pęknięcie zęba. Uszkodzenie może sięgać do miazgi zęba.
Kontakt z lekarzem dentystą jest w takim przypadku niezbędny. Jeśli uszkodzeniu uległa miazga, konieczne bywa leczenie kanałowe i pokrycie zęba koroną protetyczną.
Długotrwały ból po gorącym lub zimnym pokarmie
Gdy ból po bodźcu termicznym nie ustępuje po kilku sekundach, lecz utrzymuje się długo, miazga została prawdopodobnie uszkodzona w wyniku zakażenia poprzez ubytek próchniczy lub w trakcie leczenia zachowawczego.
To sytuacja, w której zwleka się niepotrzebnie. Wcześnie podjęte leczenie kanałowe często pozwala uratować ząb.
Ciągły ból, obrzęk dziąsła i uczucie wysadzenia zęba
Ciągły i dotkliwy ból, uczucie wysadzenia zęba, obrzęk dziąsła, ból przy nagryzaniu i przy dotyku wskazują zwykle na to, że infekcja z kanału korzeniowego przeszła na otaczającą ząb kość.
Potrzebna jest wtedy wizyta rozpoczynająca kilkuetapowe leczenie kanałowe. W sytuacjach, w których zęba nie da się uratować, rozważana jest ekstrakcja. Zanim pomoc stomatologiczna stanie się dostępna, można stosować dostępny bez recepty środek przeciwbólowy zgodnie z informacją zawartą w ulotce.
Tępy ból i ucisk w górnych zębach
Tępy ból i uczucie ciśnienia w górnych zębach, często z gorączką, sugerują zapalenie zatoki szczękowej. Przyjmuje się, że w około 30 procentach przypadków ma ono przyczynę zębopochodną.
Podobne objawy, z wyjątkiem gorączki, towarzyszą zaciskaniu i zgrzytaniu zębami. Ocena stomatologiczna pozwala rozróżnić te sytuacje. Niekiedy potrzebna jest także konsultacja laryngologiczna, a o ewentualnej antybiotykoterapii decyduje lekarz.
Ból głowy, szyi lub ucha
Przewlekły tępy lub nawracający silny ból głowy, szyi albo ucha nie zawsze pochodzi z miejsca, w którym jest odczuwany. Czasami problemy mające swoje źródło w miazdze zębów promieniują do skroni, ucha lub szyi, ale należy wziąć pod uwagę również inne problemy medyczne.
Badanie stomatologiczne pozwala wykluczyć lub potwierdzić zębopochodną przyczynę dolegliwości. Przy takich objawach często potrzebne są konsultacje kilku specjalistów.
Co pomaga doraźnie
Doraźne postępowanie nie leczy przyczyny, ale pozwala przetrwać czas do wizyty. Zwykle pomagają proste działania:
- unikanie bodźców, które wyzwalają ból: bardzo zimnych, bardzo gorących i słodkich pokarmów
- delikatne oczyszczenie okolicy bolącego zęba, aby usunąć resztki pokarmu
- pasta dla zębów nadwrażliwych przy krótkim bólu na zimno
- środek przeciwbólowy dostępny bez recepty, stosowany zgodnie z ulotką
- spanie z uniesioną głową, jeśli ból nasila się w pozycji leżącej
Czego lepiej nie robić
Kilka domowych sposobów przynosi więcej szkody niż pożytku. Nie należy kłaść tabletki przeciwbólowej bezpośrednio na dziąsło ani na ząb, bo może to podrażnić błonę śluzową. Nie warto też rozgrzewać policzka przy obrzęku ani samodzielnie sięgać po antybiotyk pozostały z poprzedniej kuracji.
Ustąpienie bólu nie zawsze oznacza wyleczenie. Czasem znika on dlatego, że miazga obumarła, a zakażenie rozwija się dalej bezobjawowo.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Pilnej oceny wymaga ból ciągły i dotkliwy, ból, który budzi w nocy, obrzęk dziąsła, policzka lub okolicy oka, gorączka, powiększone i bolesne węzły chłonne, trudności w otwieraniu ust, przełykaniu lub oddychaniu oraz ból po urazie zęba.
Wizyta w zwykłym trybie jest wskazana, gdy nadwrażliwość utrzymuje się mimo pasty dla zębów nadwrażliwych, gdy wypadło wypełnienie, gdy ząb boli przy nagryzaniu albo gdy ból po leczeniu nie ustępuje w ciągu kilku tygodni. Szybciej powinny reagować osoby z cukrzycą, obniżoną odpornością oraz kobiety w ciąży.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Ból minął sam. Czy nadal trzeba iść do dentysty?
Tak, warto sprawdzić przyczynę. Samoistne ustąpienie silnego bólu bywa sygnałem obumarcia miazgi, a nie wyleczenia. Zakażenie może wtedy rozwijać się dalej bez wyraźnych objawów.
Czym różni się nadwrażliwość od zapalenia miazgi?
Przy nadwrażliwości ból jest krótki i znika kilka sekund po usunięciu bodźca. Ból długotrwały, pojawiający się samoistnie lub budzący w nocy, przemawia raczej za stanem zapalnym miazgi i wymaga oceny stomatologicznej.
Czy ból zęba może dawać gorączkę?
Gorączka towarzysząca bólowi zęba, zwłaszcza z obrzękiem twarzy, sugeruje szerzenie się zakażenia i jest powodem do pilnego kontaktu z lekarzem. Tępy ból w górnych zębach z gorączką bywa też objawem zapalenia zatoki szczękowej.
Czy ból ucha lub skroni może pochodzić od zęba?
Może. Dolegliwości mające źródło w miazdze zębów bywają odczuwane w skroni, uchu lub szyi. Badanie stomatologiczne pomaga wykluczyć taką przyczynę, zanim poszuka się innej.
