Migdałek gardłowy, znany jako trzeci migdał, budzi wiele emocji i kontrowersji wśród rodziców. Między trzecim a ósmym rokiem życia następuje jego znaczący wzrost, ponieważ jest to okres, kiedy układ chłonny pracuje najintensywniej.
Zdarza się jednak, że nadmierny przerost migdałka staje się problemem. Warto wiedzieć, kiedy sama obserwacja wystarcza, a kiedy potrzebna jest konsultacja laryngologiczna.
Decyzja o zabiegu nigdy nie zapada na podstawie jednego objawu. Zanim zostanie podjęta, lekarz zbiera wywiad, ogląda gardło i zwykle uzupełnia ocenę badaniem jamy nosowo-gardłowej.
Do czego służy trzeci migdałek
Trzeci migdałek występuje głównie w wieku dziecięcym i jest zjawiskiem absolutnie prawidłowym. Wszystkie migdały, z gardłowym włącznie, mają za zadanie chronić młody organizm przed infekcjami, dopóki nie stanie się on wystarczająco dojrzały.
Migdałek gardłowy leży wysoko, za nosem, w miejscu nazywanym nosogardłem. Z tego powodu nie widać go przy zwykłym zajrzeniu do buzi dziecka.
Dlaczego migdałek przerasta
Przerost migdałka następuje wtedy, gdy dziecko zaczyna nawiązywać intensywne kontakty z otoczeniem: zaczyna chodzić do żłobka, przedszkola, bawi się z innymi dziećmi. Odporność malucha nie jest jeszcze wystarczająco wykształcona, więc organizm reaguje niewspółmiernie aktywnie do okoliczności. W efekcie struktury układu limfatycznego zaczynają aktywnie przerastać, a w tym trzeci migdał.
Normą jest, kiedy migdałek przerasta w określonym zakresie, ale nadal spełnia swoją funkcję. Natomiast jeżeli przerasta ponad pewną granicę, fizycznie staje się zbyt wielki, to zaczyna blokować prawidłową drogę oddechową przez nos.
Objawy, które powinny zaniepokoić rodziców
Rodziców powinny zaniepokoić przewlekłe zapalenia uszu, zatok czy gardła. Nieprawidłowe są częste anginy, zaburzenia mowy (mowa nosowa), zwiększona męczliwość dziecka czy niedosłuch.
Rodzic powinien również zainteresować się wiecznie otwartą buzią swojej pociechy, problemami z kaszlem czy chrząkaniem. Alarmujące jest pojawienie się bezdechów podczas snu.
- przewlekłe zapalenia uszu, zatok lub gardła
- częste anginy
- mowa nosowa i inne zaburzenia mowy
- zwiększona męczliwość dziecka
- niedosłuch
- stale otwarte usta
- kaszel, chrząkanie
- bezdechy podczas snu
Kiedy należy udać się do lekarza
Czujność powinny wzbudzić nawracające infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, ciągle otwarte usta, a także chrapanie u dziecka.
Niepokojące są również trudności w jedzeniu, zmiana barwy głosu oraz mówienie przez nos. Nie należy lekceważyć bezdechów sennych oraz problemów ze słuchem. Objawy te powinny skłonić rodziców do wizyty u laryngologa.
Jeśli dziecko przestaje reagować na ciche dźwięki, głośniej ustawia dźwięk w telewizorze albo prosi o powtarzanie zdań, warto sprawdzić także słuch. Więcej na ten temat znajdziesz w tekście kiedy badać dziecku słuch.
Badanie jamy nosowo-gardłowej
Po oględzinach migdałków i wywiadzie, który lekarz przeprowadza z dzieckiem i rodzicami, kolej na badanie jamy nosowo-gardłowej. U dzieci badanie to wykonuje się giętkim sprzętem specjalistycznym wprowadzanym przez nos, połączonym z kamerą oraz zestawem komputerowym do rejestracji obrazu. Dzięki temu badanie jest nagrywane, może być zapisane na dysku czy wydrukowane.
Lekarz może ocenić stan trzeciego migdałka: jego wielkość, budowę, ujścia trąbek słuchowych oraz zatok przynosowych. Czas trwania to ok. 20-40 sek.
W razie konieczności możliwe jest miejscowe znieczulenie błony śluzowej nosa. Wykonuje się to jednak sporadycznie, gdyż samo znieczulenie może być bardziej nieprzyjemne niż badanie.
Operacja jest ostatecznością
Badanie jamy nosowo-gardłowej jest uzupełnieniem kwalifikacji do zabiegu usunięcia migdałka gardłowego, ale o nim nie przesądza. Dzięki temu krótkiemu badaniu można uniknąć zbyt pochopnych decyzji, niepotrzebnego stresu związanego z operacją i znieczuleniem dziecka.
Zdarza się oczywiście, że od razu wiadomo, że migdałek trzeba wyciąć, jednak każde dziecko wymaga innego postępowania. Jedno da się wyleczyć farmakologicznie, drugiemu pomoże doustna szczepionka, trzeciemu zmiana klimatu.
Pamiętajmy
Przerost trzeciego migdałka sam w sobie nie jest chorobą i u wielu dzieci z wiekiem przestaje sprawiać kłopot. Znaczenie ma to, czy utrudnia oddychanie przez nos, sen i słyszenie.
Obserwacja prowadzona przez rodzica jest cenną informacją dla lekarza. Warto zapisać, jak często dziecko choruje, czy chrapie, czy zdarzają się przerwy w oddychaniu w nocy i jak śpi rano wypoczęte. Takie notatki ułatwiają rozmowę podczas konsultacji.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy każdy przerost trzeciego migdałka wymaga operacji?
Nie. Normą jest, kiedy migdałek przerasta w określonym zakresie, ale nadal spełnia swoją funkcję. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz po wywiadzie, badaniu i ocenie objawów, a każde dziecko wymaga innego postępowania.
Czy badanie jamy nosowo-gardłowej boli?
Badanie jest krótkie, trwa około 20-40 sekund. W razie konieczności możliwe jest miejscowe znieczulenie błony śluzowej nosa, ale wykonuje się to sporadycznie, gdyż samo znieczulenie może być bardziej nieprzyjemne niż badanie.
Dlaczego trzeci migdałek rośnie akurat w przedszkolu?
To okres intensywnych kontaktów z innymi dziećmi, a odporność nie jest jeszcze w pełni wykształcona. Organizm reaguje bardzo aktywnie, więc struktury układu limfatycznego, w tym migdałek gardłowy, przerastają.
Czy przerost migdałka może wpływać na słuch?
Powiększony migdałek leży blisko ujść trąbek słuchowych, dlatego wśród objawów wymienia się niedosłuch i nawracające zapalenia ucha środkowego. Problemy ze słuchem u dziecka zawsze warto skonsultować z laryngologiem.
