Pomniejszenie otoczek sutkowych to zabieg chirurgiczny, którego celem jest zmniejszenie wielkości kompleksu brodawka-otoczka do rozmiaru poniżej 5 cm. Poniższy opis wyjaśnia, w jakich sytuacjach bywa rozważany i jak zwykle wygląda cała droga: od badań, przez samą operację, po gojenie.
Otoczka to zabarwiony krąg skóry otaczający brodawkę sutkową. Jej wielkość jest cechą indywidualną i sama w sobie nie jest chorobą. O zabiegu mówi się wtedy, gdy otoczka jest nadmiernie rozrośnięta, czyli gdy jej szerokość przekracza 5 cm, a osoba odczuwa z tego powodu wyraźny dyskomfort.
Decyzja o operacji zawsze należy do lekarza i pacjenta po konsultacji oraz badaniu. Ten tekst ma jedynie pomóc zrozumieć, o czym będzie mowa podczas takiej rozmowy.
Cel i wskazania
Podstawowe informacje o zabiegu można streścić w kilku punktach:
- Cel zabiegu: zmniejszenie wielkości kompleksu brodawka-otoczka do rozmiaru poniżej 5 cm
- Wskazania do zabiegu: nadmiernie rozrośnięta otoczka brodawki sutkowej, czyli gdy jej szerokość przekracza 5 cm
- Typ znieczulenia: miejscowe lub ogólne
Badania przed zabiegiem pomniejszenia otoczek sutkowych
Jeżeli zabieg pomniejszenia otoczek sutkowych wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, bez obciążeń w wywiadzie, zwykle nie są potrzebne dodatkowe badania. Czasami lekarz może zlecić pacjentce wykonanie rutynowych badań laboratoryjnych (morfologia, układ krzepnięcia) lub dodatkowych takich jak np. EKG, RTG płuc, mammografia czy USG piersi.
W przypadku, gdy operacja będzie przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym, rutynowo wykonuje się badania laboratoryjne: morfologia krwi, grupa krwi, układ krzepnięcia (INR, APTT), CRP, elektrolity we krwi (Na, K), kreatynina we krwi, glukoza we krwi, białko we krwi, badanie ogólne moczu, HbsAb, antyHCV. Wskazane jest także RTG płuc, jeśli nie było wykonywane w ostatnich 12 miesiącach.
Przygotowanie do operacji
Na 3 tygodnie przed i po zabiegu nie można palić papierosów, ponieważ mają negatywny wpływ na proces gojenia rany. Dla dobra pacjentki lub pacjenta chirurg może odmówić operacji, jeżeli w tym okresie nie będą w stanie powstrzymać się od palenia.
Przygotowanie w dniu operacji zwykle obejmuje kilka stałych elementów:
- W dniu zabiegu wskazana jest poranna kąpiel pod bieżącą wodą w mydle antyseptycznym.
- Tuż przed zabiegiem do żył założona zostanie kaniula, która służy do podawania leków.
- Jeżeli przewidywany czas zabiegu jest dłuższy niż 2 godziny, będzie założony także cewnik moczowy.
- W przypadku obecności żylaków na kończyny dolne zostanie założony bandaż elastyczny.
- Na skórę naniesione zostaną oznaczenia/linie, które ułatwiają precyzyjne wykonanie operacji.
- Pacjentka lub pacjent będą mieli zrobiony komplet zdjęć do dokumentacji.
Jak przebiega operacja krok po kroku
Operacja pomniejszenia otoczek sutkowych wykonywana jest w ułożeniu pacjentki lub pacjenta w pozycji horyzontalnej na plecach.
Po znieczuleniu miejscowym lub ogólnym chirurg wykonuje rysunki, które wyznaczają linie cięć, punkty orientacyjne oraz nowe wymiary otoczki.
Operacja polega na wykorzystaniu cięcia okołootoczkowego z następczym wycięciem nadmiaru otoczki. Powstały ubytek skóry pomiędzy otoczką a pozostałą częścią piersi zbliża się szwem o przedłużonym wchłanianiu lub niewchłanialnym.
Chirurg kończy zabieg kontrolą i zaopatrzeniem miejsc krwawienia w polu operacyjnym, założeniem szwów na skórę, które zamykają rany i kładzie na nie opatrunek jałowy.
Objawy po zabiegu
Bezpośrednio po zabiegu pomniejszenia otoczek sutkowych i w kilku kolejnych dniach występują dolegliwości bólowe, które kontrolowane są za pomocą środków przeciwbólowych. Mogą nasilać się w pewnym stopniu przy wzmożonej aktywności ruchowej i wymagać doustnych leków przeciwbólowych przez następnych kilka tygodni.
Występowanie obrzęków, zaczerwienienia, zwiększonego ucieplenia i podbiegnięć krwawych w okolicy operowanej to normalne objawy, które ustępują stopniowo, od 2 do 3 tygodni po zabiegu.
Zalecenia dotyczące rany
Sposób opieki nad raną wpływa na przebieg gojenia. Zwykle zaleca się:
- Do czasu wygojenia się rany należy dbać o jej higienę zgodnie z zaleceniami, które przekazał personel medyczny.
- Nie należy leżeć na ranie i przebywać w pozycjach powodujących jej ucisk.
- Nie należy prowadzić samodzielnych zabiegów, które mogą naruszyć ciągłość naskórka pokrywającego ranę.
- W przypadku zamoczenia lub zabrudzenia rany należy ją przemyć preparatem antyseptycznym.
- Należy chronić się przed wysokimi i niskimi temperaturami oraz światłem słonecznym.
Rekonwalescencja po zabiegu
Poniższe punkty opisują typowy przebieg powrotu do codziennych zajęć. Szczegółowy plan zawsze ustala lekarz prowadzący, ponieważ zależy on od indywidualnej sytuacji:
- Opatrunek zdejmowany jest w pierwszym lub drugim dniu po operacji.
- Szwy usuwane są po 14 dniach od zabiegu.
- Kąpiel pod bieżącą wodą można wziąć 2 dni po ustąpieniu wysięku z ran lub po 7 dniach od zabiegu.
- Przez około 21 dni należy prowadzić oszczędzający tryb życia, a następnie wprowadzać stopniową rehabilitację ruchową.
- Blizny po operacji mogą być opalane dopiero po upływie roku.
- Po około 4 tygodniach od wygojenia się ran należy zacząć stosować żele silikonowe lub opatrunki uciskowe w celu zapobiegania przerastania blizn.
- Pacjentkom i pacjentom zalecana jest dieta bogatobiałkowa.
Efekty po zabiegu
Pierwotny efekt zabiegu pomniejszenia otoczek sutkowych widoczny jest zaraz po operacji. Z czasem obrzęk tkanek ustąpi, ich struktura ulegnie przebudowie, a linie cięć zbledną.
Ostateczny efekt zależy od stanu ogólnego i miejscowego operowanej osoby oraz jej zaangażowania w zalecenia dotyczące rehabilitacji, opieki nad ranami oraz bliznami, a osiągany jest po upływie około 6 do 18 miesięcy.
O co zapytać lekarza przed decyzją
Rozmowa kwalifikacyjna jest najlepszym momentem na wyjaśnienie wątpliwości. Warto przygotować pytania wcześniej:
- jaki rodzaj znieczulenia jest rozważany w danym przypadku i dlaczego
- jakie badania będą potrzebne przed zabiegiem
- gdzie przebiegnie cięcie i jak może wyglądać blizna
- jak zabieg może wpłynąć na czucie w brodawce oraz na karmienie piersią w przyszłości
- jakie powikłania są możliwe i jakie objawy wymagają pilnego kontaktu
- jak długo potrwa okres oszczędzającego trybu życia w konkretnej sytuacji zawodowej
Kiedy skontaktować się z lekarzem po zabiegu
Niepokój powinny budzić: narastający ból mimo leków, silne zaczerwienienie rozszerzające się poza okolicę operowaną, wyciek treści ropnej, rozejście się rany, gorączka lub nagłe powiększenie obrzęku. W takich sytuacjach nie należy czekać do planowej wizyty kontrolnej.
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym czy ogólnym?
Możliwe są oba rozwiązania. Wybór zależy od zakresu planowanej operacji, stanu zdrowia oraz ustaleń z lekarzem i anestezjologiem. Od rodzaju znieczulenia zależy też zakres badań wykonywanych przed zabiegiem.
Czy po operacji pozostaje blizna?
Cięcie prowadzone jest wokół otoczki, więc blizna umiejscowiona jest na granicy otoczki i skóry piersi. Z czasem linie cięć zwykle bledną, a pielęgnacja blizny, na przykład żelami silikonowymi, jest częścią zaleceń pooperacyjnych.
Dlaczego palenie papierosów jest przeciwwskazane wokół terminu zabiegu?
Palenie ma negatywny wpływ na proces gojenia rany. Zaleca się powstrzymanie się od palenia na 3 tygodnie przed i po zabiegu, a chirurg może odmówić operacji, jeżeli nie jest to możliwe.
Kiedy widać ostateczny wygląd otoczki?
Pierwszy efekt jest widoczny zaraz po operacji, ale tkanki potrzebują czasu na przebudowę. Ostateczny wygląd ocenia się zwykle po około 6 do 18 miesięcy i zależy on od indywidualnego przebiegu gojenia.