Rekonstrukcja piersi metodą ekspander/implant to zabieg dwuetapowy, którego celem jest odtworzenie objętości piersi. Bywa rozważany u osób po amputacji piersi oraz przy wrodzonej lub nabytej asymetrii. Poniższy opis wyjaśnia, jak taka operacja przebiega w ogólnym zarysie i o co warto zapytać lekarza przed podjęciem decyzji.
Ekspander tkankowy to czasowy wszczep, który stopniowo rozciąga skórę i tkanki w okolicy piersiowej, aby przygotować miejsce na docelowy implant. Dlatego cały proces rozkłada się na dwa etapy oddalone od siebie w czasie. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, czyli pacjentka śpi przez całą operację.
O tym, czy taka metoda jest odpowiednia w konkretnej sytuacji, decyduje lekarz po badaniu i po zapoznaniu się z dotychczasowym leczeniem. Ten tekst nie jest kwalifikacją do zabiegu ani jego zaleceniem.
W jakich sytuacjach rozważa się ten zabieg
Celem operacji jest rekonstrukcja objętości piersi. Wskazaniem bywa asymetria piersi, wrodzona lub nabyta, a także stan po amputacji piersi. Wybór metody zależy od stanu tkanek, przebytego leczenia onkologicznego i oczekiwań pacjentki, dlatego ta sama sytuacja może być prowadzona różnie.
Jakie badania wykonuje się przed rekonstrukcją piersi
Przed operacją zwykle potrzebne są rutynowe badania laboratoryjne: morfologia krwi, grupa krwi, układ krzepnięcia, elektrolity we krwi, kreatynina we krwi, glukoza we krwi, białko we krwi. Lekarz może zlecić także badania dodatkowe, na przykład EKG, RTG płuc (jeśli nie było wykonywane w ostatnich 12 miesiącach), mammografię lub USG piersi.
Osobną kwestią jest palenie papierosów. Przyjmuje się, że na 3 tygodnie przed zabiegiem i po nim nie należy palić, ponieważ dym tytoniowy ma negatywny wpływ na proces gojenia rany. Dla dobra pacjentki chirurg może odmówić operacji, jeżeli w tym okresie nie jest możliwe powstrzymanie się od palenia.
Przygotowanie do zabiegu
Przygotowanie w dniu operacji wygląda zwykle podobnie i obejmuje kilka stałych elementów:
- W dniu zabiegu wskazana jest poranna kąpiel pod bieżącą wodą w mydle antyseptycznym.
- Tuż przed zabiegiem do żył założona zostanie kaniula, która służy do podawania leków.
- Jeżeli przewidywany czas zabiegu jest dłuższy niż 2 godziny, będzie założony także cewnik moczowy.
- W przypadku obecności żylaków na kończyny dolne zostanie założony bandaż elastyczny.
- Na skórę naniesione zostaną oznaczenia i linie, które ułatwiają precyzyjne wykonanie operacji.
- Wykonany zostanie także komplet zdjęć do dokumentacji.
- W przypadku wydłużonego czasu zabiegu lub obecności dodatkowych obciążeń, w okresie okołooperacyjnym może być zastosowana profilaktyka przeciwbakteryjna i przeciwzakrzepowa.
Jak przebiega operacja krok po kroku
Zabieg wykonywany jest w ułożeniu pacjentki w pozycji horyzontalnej na plecach. Po znieczuleniu i przygotowaniu pola operacyjnego, czyli przemyciu skóry preparatem antyseptycznym, chirurg wykonuje cięcia w wyznaczonych miejscach.
Pierwszy etap to założenie ekspandera tkankowego w okolicy piersiowej. Wszczep ze sztucznego materiału składa się ze zbiornika na płyn oraz portu do podawania płynu. Zbiornik umieszczany jest w okolicy fałdu sutkowego, pod mięśniem piersiowym większym lub nad nim. Następnie, poprzez stopniowe wypełnianie płynem, formowany jest pożądany kształt piersi. Port połączony jest ze zbiornikiem drenem i umieszczany na łuku żebrowym.
Operację kończy kontrola i zaopatrzenie miejsc krwawienia w polu operacyjnym, założenie drenów oraz szwów na skórę, a na koniec opatrunku jałowego.
Drugi etap to wymiana ekspandera na ostateczną protezę śródtkankową piersi. Wykonuje się go dopiero po odpowiednim rozciągnięciu tkanek, więc odstęp między etapami bywa różny.
Jakich objawów można spodziewać się po zabiegu
Bezpośrednio po operacji i w kilku kolejnych dniach występują dolegliwości bólowe, kontrolowane środkami przeciwbólowymi. Mogą nasilać się przy wzmożonej aktywności ruchowej i wymagać leków doustnych przez następnych kilka tygodni.
Obrzęk, zaczerwienienie, zwiększone ucieplenie i podbiegnięcia krwawe w okolicy operowanej to typowe objawy, które zwykle ustępują stopniowo w okresie od 2 do 3 tygodni. U części pacjentek może dojść do gromadzenia się płynu surowiczego w tkance podskórnej, co wymaga jego ewakuacji drogą punkcji, czyli kilku kolejnych nakłuć.
Zalecenia po rekonstrukcji piersi
Zalecenia ustala lekarz prowadzący, ale najczęściej dotyczą drenu, ucisku i pielęgnacji rany:
- W okolicy założonego implantu umieszczany jest dren, który ma za zadanie odprowadzanie wydzieliny. Dren usuwany jest, gdy ilość wydzieliny będzie wynosiła mniej niż 30 ml na dzień, zazwyczaj w 1 do 3 doby po zabiegu.
- W dniu operacji zakładany jest bandaż elastyczny lub specjalny biustonosz, który nosi się przez całą dobę aż do dnia zdjęcia szwów.
- Do czasu wygojenia się rany należy dbać o jej higienę zgodnie z przekazanymi zaleceniami.
- Nie należy prowadzić samodzielnych zabiegów, które mogą naruszyć ciągłość naskórka pokrywającego ranę.
- W przypadku zamoczenia lub zabrudzenia rany należy przemyć ją preparatem antyseptycznym.
Rekonwalescencja po zabiegu
Poniższe punkty opisują typowy przebieg. Konkretne terminy zawsze wyznacza lekarz, ponieważ zależą od gojenia i sytuacji danej osoby.
- Opatrunek zdejmowany jest zwykle w pierwszym lub drugim dniu po operacji.
- Szwy usuwane są zazwyczaj po 14 dniach od zabiegu.
- Kąpiel pod bieżącą wodą jest zwykle możliwa 2 dni po ustąpieniu wysięku z ran lub po 7 dniach od zabiegu.
- Przez około 21 dni zaleca się oszczędzający tryb życia, a następnie stopniową rehabilitację ruchową.
- Blizny pooperacyjne mogą być opalane dopiero po upływie roku.
- Często zalecana jest dieta bogatobiałkowa.
Efekt zabiegu w czasie
Pierwotny efekt widoczny jest zaraz po operacji, jednak nie jest to obraz ostateczny. Z czasem obrzęk tkanek ustępuje, ich struktura ulega przebudowie, a linie cięć bledną.
Ostateczny wygląd zależy od stanu ogólnego i miejscowego operowanej osoby oraz od stosowania się do zaleceń dotyczących rehabilitacji, opieki nad ranami i bliznami. Zwykle ocenia się go po upływie około 6 do 18 miesięcy.
O co zapytać lekarza
Rozmowa przed decyzją jest częścią przygotowania. Warto zapytać między innymi o to:
- dlaczego w tej sytuacji rozważana jest metoda dwuetapowa, a nie inna
- ile czasu zwykle mija między założeniem ekspandera a wymianą na implant
- jak wygląda stopniowe wypełnianie ekspandera i jak często wymaga wizyt
- jakie powikłania są możliwe i po czym je rozpoznać w domu
- jak planowane leczenie onkologiczne wpływa na terminy poszczególnych etapów
- jak długo trzeba nosić biustonosz uciskowy i kiedy można wrócić do aktywności
Ważna informacja
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoznaniu, badaniach i leczeniu decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta. W razie nagłych objawów należy skorzystać z pomocy medycznej.
Najczęstsze pytania
Dlaczego rekonstrukcja ekspander/implant jest dwuetapowa?
Ponieważ tkanki w okolicy piersiowej zwykle trzeba najpierw rozciągnąć. Pierwszy etap to założenie ekspandera i stopniowe wypełnianie go płynem, drugi to wymiana ekspandera na ostateczną protezę śródtkankową, gdy tkanki są odpowiednio przygotowane.
Jakie znieczulenie stosuje się przy tym zabiegu?
Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym. O jego rodzaju i bezpieczeństwie w konkretnym przypadku decyduje anestezjolog po ocenie stanu zdrowia i wyników badań.
Czy palenie papierosów ma znaczenie?
Tak. Przyjmuje się, że na 3 tygodnie przed zabiegiem i po nim nie należy palić, ponieważ dym tytoniowy pogarsza gojenie rany. Chirurg może odmówić operacji, jeżeli powstrzymanie się od palenia nie jest możliwe.
Kiedy widać ostateczny efekt operacji?
Pierwszy efekt widoczny jest od razu, ale tkanki potrzebują czasu. Ostateczny wygląd zwykle ocenia się po około 6 do 18 miesięcy i zależy on od stanu tkanek oraz stosowania się do zaleceń dotyczących ran i blizn.